EN VERSTANDELIJKEN MENSCH. 171 



even als alles wat op de wereld bestaat, hare goede en kwade zijden 

 hebben, maar die ons onmisbaar zijn en derhalve getuigen voor de 

 onbegrijpelijke wijsheid van den grooten Maker aller dingen. 



Het medelijden is blijkbaar eveneens een telg der zelfzucht. Het 

 Nederlandsche woord zegt duidelijk mede — d. i. : met anderen — 

 lijden, en daadwerkelijk medelijden toonen is dus niets dan zijn eigen 

 lijden stillen, door dat vap anderen te doen ophouden, althans te 

 verzachten. 



Als de /Aicht tot zelfbehoud en de zelfzucht aan menschen en dieren 

 zgn ingeschapen, dan moet dit ook met het medelijden het geval zijn. 



Voor zooveel de menschen aangaat, zal dit wel niet worden betwist, 

 maar ook de dieren maken geene uitzondering. Degenen die gezellig 

 bijeen leven , zijn ten deze het gemakkelijkst nategaan en leveren talrijke 

 bewijzen op voor de waarheid der bewering. Zij waarschuwen elkaar 

 door signaal-kreten voor naderend gevaar ; zij verdedigen zich geza- 

 menlijk , en de grootsten en de sterksten vervullen daarbij de gevaar- 

 lijkste taak. Hoe zou dit alles kunnen geschieden, indien zij geen ge- 

 voel hadden voor elkanders lijden en geene behoefte hadden elkaar 

 voor lijden te behoeden. Maar nog sterker: jonge apen, die hunne 

 ouders hebben verloren, worden altijd geadopteerd en zorgvuldig be- 

 schermd door de andere apen , mannetjes zoowel als wijfjes. Moge nu 

 al — gelijk ik boven aantoonde — het elkaar waarschuwen voor ge- 

 vaar, en het zich gezamenlijk verdedigen, niets anders zgn dan het 

 gevolg van een van lieverlede goed begrepen eigenbelang, dan kan 

 men toch in het beschermen van den zwakken door den sterken, van 

 den jeugdigen en hulpeloozen door den ouderen moeielijk iets anders 

 dan eene uiting van het medelijden zien. Er zijn bovendien ook bij 

 dieren , die intellectueel zeer weinig ontwikkeld zijn , bewijzen aangetrof- 

 fen , dat het gevoel van medelijden hun eigen was. Men heeft gezien , dat 

 een oude en blinde pelikaan, die zijn voedsel niet meer kon zoeken, 

 door de andere pelikanen daarvan werd voorzien. Een reusachtige 

 walvisch deed een schip te gronde gaan welks bemanning een zijner 

 natuurgenooten had gewond. Van waar die handelingen, indien de 

 genoemde dieren geen gevoel hadden gehad voor het lijden van anderen. 



Het verheven geschenk der rede , werkende in schepselen , die een- 

 maal besloten hadden gezellig te leven , moest noodwendig leiden tot 

 verzachting der zeden en tot het op prijs stellen van hoedanigheden 



