178 HET ONTSTAAN VAN DEN ZEDELIJKEN 



naar dit bezit ook ten allen tijde heeft plaats gehad. Volgens overle- 

 veringen , die bij alle volken bestaan , is er eenmaal eene gouden eeuw 

 geweest , een tijd , waarin de mensch deugdzaam en tevreden was met 

 zijn lot. Die schoone toestand veranderde echter, en door trapsgewijze 

 overgangen kwam hij in eene ijzeren eeuw , in eenen staat van barbaarsch- 

 heid en onkunde , waaruit hij zich allengskens weder moest verheffen. 



Hoe nu zou er een tijd hebben kunnen bestaan, waarin iedereen 

 gelukkig was , als er immer armen waren geweest en dus menschen , 

 die door anderen zoo niet met verachting , dan toch met minachting 

 worden aangezien ? 



Het is waar, dat het vroeger bestaan eener gouden eeuw volkomen 

 in strijd is met mijne bewering, maar het is ook evenzeer in stryd 

 met de geschiedenis van het menschdom, niet gelijk wg die leeren uit 

 mondelinge of schriftelijke verhalen , maar wel gelijk die is gegrift in 

 den schoot der aarde. De geologie en de paleontologie leveren belang- 

 rijke bijdragen tot de kennis van ons geslacht in lang verloopen eeuwen. 

 Menschelijke overblijfselen en voorwerpen van menschelijke kunstvlijt 

 zijn gevonden in aardlagen , die getuigen dat een en ander den ouder- 

 dom van honderdtallen, zoo niet duizendtallen van eeuwen kan hebben 

 bereikt. Men heeft er ook gevonden van later dagteekening ; men heeft 

 den voorhistorischen tijd d. i. de tijd, waarvan de geschiedenis niet 

 uit geschreven oorkonden kan worden geleerd, in opeenvolgende peri- 

 oden verdeeld, en men heeft de meest onwraakbare bewijzen erlangd, 

 dat de sporen van 's menschen aanwezigheid op aarde al meer en meer 

 voor zijne ruwheid en onbeschaafdheid getuigen , naarmate zij uit oudere 

 tijdperken dagteekenen. 



Niet minder onloochenbaar zijn de bewijzen, dat iedere schrede tot 

 vooruitgang een gevolg was van zijn streven tot verbetering van zijn 

 tijdelijk welzyn ; en steeds had dit streven omgekeerd ook vooruitgang 

 tengevolge. Dat het menschdom in het algemeen in voorhistorische 

 tijden van een hoogeren trap van beschaving tot een lageren zou zijn 

 afgedaald, is nog door geen enkel geschiedvorscher of palaeontoloog 

 bewezen geworden, maar juist het tegendeel mogen wij als onwrik- 

 baar vaststaande beschouwen. 



Het streven van den mensch naar verbetering van zyn tijdelyk wel- 

 zijn is hem dus wel degelijk ingeschapen , al is daarmede ook in strgd 

 dat van zoo vele Utopisten , die hem tot vrijwillige armoede pogen 

 over te halen. 



