198 OVER EENIGE GROOTE VERANDERINGEN 



laatste uitloopers van het Kaukasische gebergte gevormd worden , en 

 hij zou zich oostwaarts uitstrekken tot de Ergeni-heuvels , die als het 

 verlengsel van de zoogenaamde Wolga-hoogte (die de Wolga van den 

 Don scheidt, daar waar deze rivieren het dichtst tot elkander naderen) 

 recht van het zuiden naar het noorden loopen en zich tot zeer dicht bij 

 de laatste uitloopers van den Kaukasus uitstrekken. De Kaukasische 

 Isthmus zou derhalve hierdoor , evenals door de vroeger vooronderstelde 

 uitbreiding van de Kaspische zee veel smaller worden. Nu blijkt ech- 

 ter uit alle berichten der ouden , dat deze Isthmus , die thans op de 

 smalste plaats bijna 70 geographische mijlen breed is, vroeger veel 

 smaller was. Strabo (Lib. XI , t 4 , p. 362) deelt mede , dat volgens 

 CLITARCHUS deze Isthmus vroeger door beide zeeën overstroomd zou zijn 

 geworden, hoewel in zijn (stkabo's) tijd de breedte 3000 stadiën (on- 

 geveer de tegenwoordige breedte) bedroeg. Aristoteles (de mundo , c. 3) 

 zegt , dat de Maëotis , de Hyrcanische (Kaspische) zee en de Pontus 

 Euxinus slechts door eene zeer smalle landengte gescheiden worden; 

 volgens STRABO (Lib. II , t. 1 , p. 244 ; Lib. XI , t. 4 , p. 362) zou 

 eratosthenes den afstand tusschen Dioscurias en de Kaspische zee op 

 5 dagreizen, hipparchus den afstand van de Phasis tot de Kaspische 

 zee op 1000 stadiën (25 geogr. mylen) , posidonius dienzelfden afstand 

 op 1500 stadiën (37 ^/j geogr. mgl) geschat hebben. Plinius (Lib. VI, 

 c. 12) geeft drieërlei breedte voor den Kaukasischen Isthmus , 150000 

 schreden (30 geogr. mijlen) , 250000 schreden (50 geogr. mijlen) en 

 375000 schreden (deze laatste opgaaf komt ongeveer met de tegen- 

 woordige breedte overeen). 



Tusschen de zuidelijke helling van de Ergeni-heuvels en de noorde- 

 lijkste uitloopers van den Kaukasus strekt zich eene lage vallei uit, 

 waardoor thans de rivier de Manytsch stroomt. Volgens pallas ("Reise in 

 "den südlichen Statthalterschaften des Russischen Reichs," 1791 — 1801, 

 Deel I , bldz. 259) was deze vallei vroeger nog veel lager en zou eerst door 

 het opstuiven van het zand hare tegenwoordige hoogte bereikt hebben. 

 Laten wij den spiegel van de Zwarte zee nu nog meer stijgen, dan 

 zal ook deze vallei onder water gezet worden; tusschen de Ergeni- 

 heuvels en den Kaukasus zal eene nauwe zeestraat ontstaan, waardoor 

 het water der Zwarte zee zich in de ten Noorden en Noordwesten der 

 Kaspische zee gelegen vlakten kan uitgieten; deze zullen zich met wa- 

 ter bedekken , en beide zeeën zullen vereenigd worden. Ook in het Zuid- 

 oosten der Kaspische zee vindt men dergelijke lage vlakten ; ook deze 



