208 OVER EENIGE GROOTE VERANDERINGEN 



als oorzaak van de scheiding der Zwarte en der Kaspische zee en van 

 de daling van haar waterspiegel, en de sagen der oudst bekende om- 

 woners van die zeeëngte bevestigen deze onderstelling. Men kan dus 

 die doorbraak houden voor een bewezen feit. De vraag blyft nu over, 

 of er geen gegevens zijn, die ons in staat stellen den tijd, waarop 

 die doorbraak plaats had, bij benadering te bepalen. De geschiedenis 

 kan ons hier van geen dienst zijn; hiertoe klimt die gebeurtenis te 

 ver in het grijs verleden op. Er zijn echter andere feiten, die wij hier 

 te hulp kunnen roepen. 



De Bosporus toch gaat evenals de Hellespont voortdurend voort 

 zich te verbreeden. Nabij het dorp Mauro Molo aan den Europeeschen 

 oever van den Bosporus ziet men duidelijke sporen van het wegspoe- 

 len van land, en men moet daar zelfs eens nog overblijfsels van mu- 

 ren van een oud dorp, door eenigen Polychnion, door anderen Sera- 

 pion genaamd, onder den waterspiegel ontdekt hebben. Op de plaats, 

 waar vroeger de Hellespont het nauwst was , bij Abydos , is hij nu 

 drie stadiën breeder, dan herodotus opgeeft. De Bosporus was volgens 

 HERODOTUS op Zijne smalste plaats vier stadiën breed , thans is zijne 

 breedte zes stadiën. Sedert den tijd van herodotus is zyne breedte 

 dus met een derde vermeerderd. Neemt men nu aan , dat ook vóór den 

 tijd van herodotus de verbreeding met dezelfde snelheid voortging , 

 dan moet de tijd , die tusschen herodotus en ons ligt (2300 jaren) 

 ook een derde bedragen van den tijd , verloopen sedert het ontstaan 

 d. i. de doorbraak van den Bosporus , en deze moet + 6900 jaren ge- 

 leden, dus ongeveer 5300 jaren v. Chr. , hebben plaatsgehad. Het valt 

 echter gemakkelijk te bewijzen, dat wij op deze wijze een maximum 

 van tijd verkrggen; dat de verbreeding des te langzamer ging, naar- 

 mate de Bosporus reeds breeder was; dat op het oogenblik der door- 

 braak meer land werd weggespoeld, dan in later jaren; in de eerste 

 jaren meer, dan later in eeuwen. In geen geval kan men dus deze 

 gebeurtenis vroeger stellen , dan 5000 jaren v. Chr. ; waarschijnlijk 

 heeft zij aanmerkelijk later plaats gehad. Wellicht zijn wij niet ver 

 van de waarheid , wanneer wij stellen , dat het water der Zwarte zee 

 om de in herodotus' tyd aanwezige zeeëngte van vier stadiën uit te 

 spoelen ongeveer evenveel tijd noodig heeft gehad, als om haar na 

 den tijd van herodotus twee stadiën te verbreeden. In dit geval zou 

 de doorbraak van den Thracischen Bosporus ongeveer 2700 jaren v. Chr. 

 hebben plaats gegrepen. Zoo deze onderstelling juist is , dan zou hij 



