210 OVER EENIGE GROOTE VERANDERINGEN 



inham is om zoo te zeggen de voorhof van de straat van Gibraltar. 

 Deze laatste ligt juist op de plaats , waar de bergketen , om het zoo 

 eens uit te drukken , in rechte lijn van Europa naar Afrika overgaat , 

 en de geologische samenstelling der kusten komt aan beide zijden van 

 de straat overeen '. In de straat is de zee veel ondieper (tusschen 

 Tarifa en Tanger 200 vademen) , dan de Oceaan en de Middellandsche 

 zee op korten afstand daarvan. In oude tyden was echter de diepte 

 aldaar nog veel geringer. Volgens eene oude Carthaagsche sage kon 

 men de straat slechts met platboomde schepen doorvaren. Strabo 

 (Lib. I, t. 1, p. 133) en plinius (Lib. III in prooem.) verhalen, dat 

 eene breede zandbank , door den laatste Urnen interni maris ^ genaamd , 

 van Europa tot Afrika liep. Ook de bekende Arabische geograaf edrisi 

 vermeldt nog thans verdwenen ondiepten in de straat. Strabo (Lib. 

 III, t. 1 , p. 450) en avienus (Ora maritima v. 252) vermelden twee 

 boschrijke eilanden, die tusschen Europa en de rotsen van Afrika lagen , 

 en een daarvan, waarop een tempel van Hercules voorkwam, wordt 

 ook door plinius (Lib. III , c. 1) genoemd. Pomponius mela (Lib. III , 

 c. 6) zegt , dat zich tusschen Spanje en Afrika behalve het eiland van 

 Gades vele geringe en geen naam hebbende eilanden bevinden; deze 

 zijn thans verdwenen. Het eiland van Gades (Cadix) had weleer 10 

 Spaansche mylen lengte en 30 in omtrek; thans is het 3 Spaansche 

 mijlen lang en 2 breed. Nauwkeurige waarnemingen hebben geleerd , 

 dat het grootste deel der eens door de stad Mellaria ingenomen ruimte 

 thans tot den zeebodem behoort. In 1748 werden bij zeer lagen wa- 

 terstand tusschen Cadix en het eiland Leon de overblijfselen van den 

 beroemden tempel van Hercules Gaditanus onder water zichtbaar , evenals 

 zulks bij ons te lande met het huis te Britten (in zee buiten den Kat- 

 wijkschen Rijnmond) heeft plaats gehad. Uit dit alles blijkt , dat nog 



menigte sporen van de groote verwoesting door de bruisende golven van den Oceaan 

 sedert duizenden jaren aangericht. Aan de westkusten van het Iberische schiereiland vindt 

 men bij Aldengella, Lissabon, St. Ubes, enz. menigvuldige bewijzen van het voorwaarts- 

 di'iiigen der zee. 



* Aan beide zijden bestaan de oevers uit de Nummulitenformatie, die men in de aan 

 de Middellandsche zee gelegen landen zoo veelvuldig aantreit, en uit gronden van de 

 Silurische vorming. Aan de werkelijke monding van de straat ligt echter aan de Euro- 

 peesche zijde eene smalle strook quaternaire gronden, terwijl nabij Ceuta oergebergte (gra- 

 niet) voorkomt. 



' D. i. de drempel der binnenzee (Middellandsche zee). 



