212 OVER EïiNIGE GROOïE VERANDERINGEN 



gen en beweren , dat de door het instroomende water der Zwarte zee 

 overvulde Middellandsche zee over de landengte van Gibraltar heen- 

 geloopen was en haar zoo doorgebroken had , kan dit niet worden aan- 

 genomen , eensdeels , daar zelfs heden , hoezeer het water van de Zwarte 

 zee en dat van den Oceaan er sedert eeuwen vrijen toegang in hebben, 

 de Middellandsche zee nog steeds iets lager is , dan deze zeeën (zooals 

 de stroomen in de straat van Gibraltar en den Bosporus bewijzen) , 

 aan den anderen kant, daar de doorbraak van de straat van Gibraltar 

 veel later moet hebben plaats gehad, dan die van den Bosporus, zoo- 

 als wij nader zullen uiteenzetten. 



Van de doorbraak van de straat van Gibraltar bestonden in den 

 Grieksch-Romeinschen tijd even goed sagen als van die van den 

 Thracischen Bosporus. Diodorus siculus (Lib. IV, c. 18) schrijft hem 

 aan Hercules toe. Ook strabo (Lib. V, t. 1 , p. 102) en eratosthenes 

 vermelden de doorbraak; pomponiüs mela (Lib. I, c. 5) zegt, dat de 

 sage de doorbraak aan Hercules toeschrijft, doch verklaart haar door 

 eene inbraak van den Oceaan in de Middellandsche zee, evenals vale- 

 Rius FLACCüS (Lib. I , V. 587) ; plintus vermeldt bepaaldelijk (Lib. III 

 in prooem. , Lib. IV, c. 13; Lib. VI, c. 1), dat bij de aan de oevers 

 van de straat wonende volksstammen de sage van de doorbraak be- 

 waard was gebleven. 



Ook bij den Arabischen geograaf edrisi vindt men herdacht, dat 

 weleer de straat van Gibraltar niet bestond en de Middellandsche 

 zee een geheel afgesloten bekken , zooals nu de Kaspische , uitmaakte. 



De bewoordingen, waarin deze zulks vermeldt, zijn merkwaardig, 

 eensdeels daar zij o. i. bewijzen, dat tijdens de Arabische verovering 

 by de bewoners van Mauritanië nog de duistere sagen omtrent de 

 doorbraak van de straat van Gibraltar, waarop plint us zinspeelt, in 

 omloop waren, aan den anderen kant, wegens sommige daarbij aan- 

 geteekende bijzonderheden , die men in de straat nog in edrisi's tijd 

 opmerkte en die op den voormaligen lageren waterstand der Middel- 

 landsche zee en hare vroegere scheiding van den Oceaan betrekking 

 hebben. Aan de Fransche vertaling van het deel van edrisi's groot 

 werk, dat handelt over Noord- Afrika en Spanje, door de Leidsche 

 hoogleeraren dozy en de goeje , ontleen ik daarom aangaande de 

 straat van Gibraltar het volgende ("Description de 1' Afrique et de 

 'T Espagne par edrisi", pag. 198 v.v.): "La Méditerranée , d' après ce 

 "qu'on raconte , était autrefois un lac ferme , comme l'est aujourd'hui 



