DE OMSTREKEN VAN ALKMAAR. 241 



niet gezegevierd hadden en hinderde het mij steeds te lezen dat zij "de 

 vijand" genoemd werden en wij den slag hadden gewonnen. Die 

 meening is mij steeds bijgebleven. Vooral had ik diep medelijden 

 met die arme Russen , die ver van hun vaderland , in onze duinen van 

 gebrek en ellende omkwamen , liever dan zich aan de Franschen over 

 te geven. Uit de staatsstukken van dien tijd blijkt dat die ongeluk- 

 kigen de vaste overtuiging hadden , als zij in handen der vijanden vielen , 

 door deze geguillotineerd te worden. Welligt hadden zij in hun jeugd 

 de geschiedenis van Kaïn en Abel hooren vertellen en meenden zij in 

 hun eenvoud , dat broedermoorders gevaarlijke menschen waren ! 



Heeft Nederland genoeg geleerd dat zijne vrijheid nooit door bond- 

 genootschappen wordt gehandhaafd, maar alleen door vast vertrouwen 

 op de heiligheid zijner zaak; dat het die vrijheid nooit daar buiten zal 

 vinden , maar alleen in zichzelven ? Heeft het geleerd , dat , naar mate 

 de zoogenoemde "algemeene vrijheid", la liberté a bon marché , toeneemt, 

 de ware vrijheid , dat is , de persoonlijk , met zorg en strijd verworven 

 vrijheid, hare waarde verliest, en dat alle sociale kwestiën van den 

 jongsten tijd niet anders kunnen opgelost worden dan individueel ? Zon- 

 der zedelijke ontwikkeling geen vrijheid , zonder verstandelijke geen 

 regt. De mensch is meer dan de menschheid. Dat leeren ons de holle 

 muren van de kerk te Bergen. 



(Wordt vervolgd.) 



16 



