EEN LEIDSCH HOOGLEERAAK 



EN EEK 



ENKHUIZER NATUURKUNDIGE IN DE VORIGE EEUW. 



DOOR 



D. BIERENS DE HAAN. 



Wordt het thans bij de beoefening der natuurkundige wetenschappen 

 meer en meer erkend , dat de ware weg om tot de oorzaken van feiten 

 op te klimmen daarin bestaat, dat men eerst tracht een genoegzaam 

 aantal waarnemingen of proefnemingen te verkrijgen, om daaruit later 

 eene hypothese op te stellen omtrent de natuurkrachten , die daarbij 

 in het spel komen: vroeger is dergelijke handelwijze dikwijls misbruikt, 

 om reeds erkende hypothesen omver te werpen. Men denke slechts aan 

 hen, die meenden de quadratuur van den cirkel, de verdubbeling van 

 den cubus , het perpetuum mobile te hebben ontdekt. Maar toch bestaat 

 er tusschen het gebruik en het misbruik dit groote verschil, dat men 

 in het eerste geval naar de meest mogelijke juistheid der waarnemingen 

 tracht , en in het tweede daarvan niet altijd gediend is , en met op- 

 pervlakkige juistheid der uitkomsten juist het best het verkeerde doel 

 bereikt. Zulke soort van empirici zijn dan ook zoo zeer aan onnauw- 

 keurigheid gewend , zoowel wat hunne onderstellingen alsook wat hunne 

 uitkomsten betreft, en zijn juist daarom zoo licht overtuigd van de 

 waarheid hunner redeneringen , dat zij ongevoelig blijven voor de juist- 

 heid en gepastheid der tegenwerpingen , die hunne stelsels omverwerpen. 



Die algemeeue waarheid werd wederom bevestigd bij een onderzoek 



