246 EEN LEIDSCH HOOGLEER AAK, EN EEN ENKHUIZER NATUURKUNDIGE ENZ. 



van het parallelogram der krachten nagaan , welke de ontbondene was 

 in het raakvlak aan de aardoppervlakte, loodrecht op de richting der 

 magneetnaald. De som dezer drie krachten voor ieder der drie polen, 

 — of Noorder of Zuider polen, naarmate de plaats in het Noorder of 

 Zuider halfrond gelegen was, — bepaalde de grootste afwijking der 

 magneetnaald; wanneer men er op bedacht was, om de kracht, wan- 

 neer die somtijds in tegenstelde richting van de beide andere werkte, 

 af te trekken van de som dezer beide laatste. 



Rekende semeijns dit systema zelf van belang — en het zoude, in- 

 dien het slechts waar geweest ware, zeker van groot belang geweest 

 zijn — vooral hechtte hij groot gewicht aan de toepassing voor het be- 

 palen der lengte op zee, "het vinden van Oost en West" zoo als het 

 toen heette. Dit laatste vraagstuk werd van zulk gewicht gerekend, 

 dat in Engeland daarop eene premie was gesteld van £ 10.000, en 

 SEMEIJNS had wel gehoopt, daarvan althans een gedeelte te verdienen. 

 Hij redeneerde aldus: 



Even als voor een gegeven plaats op een gegGYen tijd de miswijzing 

 van het kompas te berekenen is, evenzoo is omgekeerd voor een ge- 

 geven tijdstip en bij een waargenomen miswijzing, de plaats van waar- 

 neming, en dus in het bijzonder hare lengte te vinden. 



Bij beide \raagstukken nu meende semeijns de waarheid te hebben 

 gevonden, omdat de uitkomsten tamelijk wel, —hij meende juist ge- 

 noeg — met de waarheid overeenkwamen. LuLors was echter van een 

 tegenovergesteld gevoelen, omdat hij meende, dat dit "tamelijk wel" 

 niet genoeg was , en juist de onwaarheid der oplossing aantoonde. Dit 

 verschil in opvatting maakte den strijd voor den Leidschen Hoogleer- 

 aar even verdrietig, als zijn argumenten voor den Enkhuizer Natuur- 

 kundige zonder gewicht bleven. 



Wij rekenen het geheel overbodig dien strijd in zijne bijzonderheden 

 te volgen. Zulke geheel uit de lucht gegrepen hypothesen, als die van 

 semeijns , kunnen op het gelaat van den hedendaagschen natuurkundige 

 slechts een glimlach verwekken. Men zoude het te naauwernood der 

 moeite waard achten, het daarop gebouwde kaartenhuis omver te 

 werpen. 



