290 VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN, 



diepten; de verschuivingen van aardlagen ; het rijzen en dalen van 

 sommige gedeelten der aardkorst ; de aardbevingen ; de aardbranden ; 

 de heete bronnen; de vuurspuwende bergen — van al die dingen zul- 

 len wij slechts de twee laatstgenoemden , de twee meest in het oog 

 vallenden , behandelen. Wij willen zien of de vulkanen en de heete 

 bronnen ons werkelijk bewijzen dat er een centraalvuur is , of niet. 



Wij willen beginnen met een korte schets te geven van een berg 

 die vuur en vlammen spuwt. 



Zeker is er geen natuurverschijnsel meer geschikt om den moedig- 

 sten mensch te doen sidderen, dan het verschijnsel 't welk men ge- 

 woon is een vulkaan -uitbarsting te noemen. Een overstrooming 

 van een rivier mag huizen en schuren wegspoelen van de plek waarop 

 zg gebouwd waren, en menschen en vee doen omkomen in het water; 

 een tyfoen mag gebouwen en bosschen wegvagen van de oppervlakte 

 der aarde, en schepen werpen ver op het drooge; een bliksemstraal 

 mag kerken en paleizen in brand steken , zoodat er niets overblijft dan 

 een hoopje puin en asch .... de verwoestende kracht van het vuur , 

 dat in de aardkorst schuilt , is honderdmaal grooter dan de kracht 

 van het water, den wind en de elektriciteit. Het schilderen van het ma- 

 jestueuze schouwspel van een vulkaan-uitbarsting is een vrij moeielijke 

 zaak, wegens de menigvuldige afwisseling van de vele verschijnselen 

 en gelijktijdige gebeurtenissen die daarbij plaats hebben. Toch willen 

 wij het beproeven. 



Lang reeds voordat de eigenlijke uitbarsting van een vulkaan begint , 

 voelt men bg tusschenpoozen schuddingen van den bodem in den omtrek 

 van den berg. Vooral is dit het geval als de krater , namelijk de trechter-'^ 

 vormige kuil waaruit de stoffen geworpen worden , sedert eenigen tijd 

 min of meer gevuld is geworden met stoffen die uit de ingewanden 

 van den berg zgn opgeborreld , en hij , in plaats van een diepe trech- 

 ter , een ondiepe kuil is geworden. Dan verraden ook tevens de dam- 

 pen die uit den krater opstijgen, en boven den top krullen en dwar- 

 relen , dat de onderaardsche machten nog wel sluimeren , maar toch 

 op het punt zijn van te ontwaken. Hoewel die rook- en dampzuilen , 

 die fumaroles der Italianen , zich bij vele vulkanen eerst bij een nade- 

 rende uitbarsting in den vorm van dunne waterdampen vertoonen, zijn 

 er toch ook vele vulkanen die bestendig zulke fumarolen uitwerpen. 



