VUUKSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 299 



kaanuitbarsting noemt. Wy willen nu zien hoe het ontstaat , en daar- 

 bij zullen wij tevens nog gelegenheid hebben over eenige andere din- 

 gen te spreken. 



Voordat wij echter overgaan tot het geven van een verklaring van 

 een vulkaanuitbarsting , moeten wij zien hoe men op het denkbeeld is 

 gekomen van in zulk een uitbarsting het bewijs te zien van de aan- 

 wezigheid van een centraalvuur. 



Wij weten, en het is reeds lang dat de mensch het weet, dat de 

 zon warmte en licht verspreidt; wij zien dat de sterren als vuurvon- 

 ken schitteren aan den nachtelijken hemel ; — reeds in de Oudheid be- 

 sloot men daaruit dat de hemellichamen vurige bollen waren. Sedert 

 men nu had geleerd dat ook onze aarde eigenlijk een hemellichaam , 

 een planeet is , die met andere planeten rondom de zon wentelt , sprak 

 het wel van zelf dat men ook aan de aarde een dergelijke vurige na- 

 tuur toeschreef , dat men het er voor hield dat zij evenals de zon , de 

 sterren en de planeten , een vurige bol was. Maar die onderstelling , 

 die hypothese , streed tegen de dagelijksche waarneming die iedereen 

 kon maken : immers men liep niet op een vurigen bodem ; de planten 

 groeiden niet op een gloeiende oppervlakte ; nergens vertoonde de aarde 

 een spoor van vuur , als slechts op enkele plaatsen , namelijk waar 

 bergen waren die bij tusschenpoozen of onafgebroken vlammen en rook 

 uitwierpen. Integendeel , overal waar men op aarde kwam , bestond de 

 oppervlakte uit gesteenten en water. Hoe dat feit nu te rijmen met 

 de hypothese van een gloeienden bol ? Men stelde dat de aardbol voor- 

 heen geheel gloeiend was geweest, maar dat hij aan de oppervlakte 

 afgekoeld was ; dat , ten gevolge van die afkoeling , de stofien waaruit 

 hij bestond van boven waren gestold ; dat er zoodoende een korst van 

 afgekoelde zelfstandigheden ontstaan was, rondom de nog altijd gloeiende 

 kern ; dat wij op die afgekoelde korst leefden ; en dat die korst dui- 

 delijke bewijzen vertoonde , in de gesteenten waaruit zij bestond — 

 zooals het graniet, het bazalt en vele anderen — dat zij eenmaal in 

 gesmolten vurigen toestand waren geweest. 



Hoe verklaarde men nu dit alles? Door een reeks van hypothesen , 

 door een schrandere theorie , door de zoogenoemde theorie van la- 

 place. Deze geleerde onderstelde het volgende : Er was eens een tijd 

 waarin de zon , de maan , de sterren en ook de aarde niet bestonden. Alh; 



