300 VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 



stof waaruit thans de millioenen hemellichamen zijn samengesteld , was 

 zwevende in de onbegrensde ruimte , in de gedaante van een zeer ijl 

 gas , van een zeer dunne lucht. Die gasdeeltjes hadden de eigenschap 

 van elkander onderling aan te trekken , en tevens het vermogen van 

 zich rondom zekere punten te kunnen bewegen. Door die aantrekkings- 

 kracht kwamen die deeltjes dichter bij elkander , het gas werd daar- 

 door tot een nevel , en die nevel verdeelde zich in even zooveel ne- 

 velboUen als er vroeger reeds middelpunten van beweging waren 

 geweest. 



Die nevelbollen , elk zich om zijn eigen middelpunt bewegende , 

 waren de beginsels van de zonnestelsels die thans de ruimte van het 

 heelal vullen. Ook ons zonnestelsel was oorspronkelijk zulk een zich 

 om zijn middelpunt wentelenden nevelbol. Maar ook in zijn deeltjes 

 bleef de aantrekkingskracht werkzaam, en de verdichting , die daarvan 

 het gevolg was, deed de wentelende beweging van den bol in snel- 

 heid toenemen. Door die snelle omwenteling werd de nevelbol van 

 gedaante veranderd: de bol werd een lens of bolle schijf of, beter 

 gezegd , werd min of meer plat , met een rand , dikker dan onmiddellijk 

 daarachter. Die rand scheidde zich van het overige af , en vormde een los- 

 sen ring die rondom het middengedeelte draaide. Dit afscheiden van 

 een ring was een gevolg van de omstandigheid dat de middelpunt- 

 vliedende kracht de overhand verkreeg op de onderlinge aantrekking van 

 de deeltjes. ^ De op die wijze gevormde nevelringen namen de plaatsen 



^ De bekende proef van plateau geeft een zeer duidelijke voorstelling van het ver- 

 schijnsel dat een rondwentelende bol, die uit niet vast aaneen verbondene deeltjes bestaat , 

 ten gevolge van zich rond te draaien, platter wordt, en een opgezwollen rand krijgt; 

 dat die rand zich afscheidt van het overige, en als een ring ronddraait; dat die ring 

 eindelijk breekt; en dat er uit zijn deeltjes weer een bol ontslaat, die op zijn beurt 

 weer een ring vormt, enz. Om deze proef te nemen, heeft men een glazen vat noodig, 

 waarin rechtstandig een spil staat , die rond gedraaid kan worden door een kruk van 

 boven. Het is bekend dat olie op water drijft en in alcohol zinkt. Men vult nu den 

 toestel met een mengsel van water en alcohol, in een verhouding dat zekere hoeveel- 

 heid olie er niet op drijft, en ook niet er in naar den bodem zinkt. De olie in dat 

 mengsel gedaan, vormt dan een bol die in 't midden van het vat hangen blijft. De 

 spil, die dan midden door den oliebol heen gaat, wordt nu rondgedraaid , en door dat 

 draaien geraakt ook de oliebol in een draaiende beweging. Weldra ziet men dat hij 

 platter wordt; dat hij in het midden het dikst blijft; meer naar buiten zeer dun wordt; 

 en dat er een min of meer opgezwollen rand om komt. Blijft men nu doordraaien, dan 

 scheidt zich die raud als een ring van het overige af, blijft eenigen tijd mede rond- 



