VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 301 



in van de banen der toekomstige planeten. Maar de verdichting hield 

 vol, de beweging ook, en zoo werden ook die ringen eerst tot nevel- 

 bollen, toen tot nevelschijven , van welker randen zich wederom rin- 

 gen afscheidden, die eenmaal manen van de planeten zouden worden; 

 en van die ringen is heden ten dage nog ten minste één ongeschon- 

 den aanwezig, namelijk de ring van Saturnus. En zoo ontstond ein- 

 delijk ons zonnestelsel: de zon gevormd uit de deeltjes die de kern 

 van den oorspronkelijken gas- of nevelbol uitmaakten , de planeten uit 

 de kringvormige lagen die de kern omhulden, en de manen of wach- 

 ters uit de deeltjes die zich van de planetennevels hadden afgescheiden. 



Noodzakelijk moest het een gevolg van de bovenbesproken verdich- 

 ting zijn, dat er warmte geboren werd, want overal waar lichamen 

 uit den gasvormigen in den vloeibaren, en uit den vloeibaren in den 

 vasten staat overgaan, nemen wij ontwikkeling van warmte waar. In 

 den eersten tijd na haar verdichting waren derhalve de planeten en 

 gevolgelijk ook onze aarde geen donkere koude lichamen: het waren 

 gloeiende bollen die licht en warmte uitstraalden. 



En zoo zweefde , naar de theorie van la place , onze aarde dus eens 

 als een gloeiend vloeibare bol door de ruimte : zij was toen een 

 hemellichaam in wordings toestand. Milliarden jaren wentelde zij mis- 

 schien in dien toestand rond. Onophoudelijk evenwel ondervond zij 

 den invloed van twee groote natuurkrachten, de aantrekking en de 

 afstooting ; en bij de werking van die krachten kwamen nog twee an- 

 dere invloeden , namelijk de aanraking met koudere stoffen , met kou- 

 dere lucht om zoo te zeggen, en ten gevolge daarvan de uitstraling 

 van warmte , en dus verlies van warmte. Daardoor nu werd de opper- 

 vlakte van den gloeienden bol kouder , de stoffen stolden , en zoodoende 

 kreeg de bol een korst van kristallijne steensoorten. Men heeft be- 

 rekend hoe lang de gloeiende aardbol rondom de zon heeft gewenteld, 

 voordat hij een korst had waarop levende wezens konden bestaan. Die 

 berekeningen sluiten evenwel niet precies. Elie de beaumont vond dat 

 het tijdperk , beginnende met den witgloeienden toestand , en eindigende 

 met de aanwezigheid van een afgekoelde korst , 98 000 000 jaren , en 

 BiscHOP vond dat het 253 000 000 jaren heeft geduurd. En na dat 



draaien, breekt, eu vormt zich tot eeuige kleinere bollen, die nu rondom den grooteren 

 loopen. Op die wijze kan men deii grooten oliebol in vele kleiueren van verschillende 

 grootte verdeden. 



