302 ■ VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 



eerste stollen of vastworden , na dat ontstaan van de slakkenkorst van 

 onze planeet, is er weer een tijdperk van milliarden jaren verloopen 

 en in dien tijd is de korst al meer en meer afgekoeld, is zij al dik- 

 ker en dikker geworden , en thans omhnlt zij overal de nog altijd gloeiende 

 kern, en die kern noemt men het vuur van het middelpunt 

 of het centraalvnnr. 



Dat vuur nu vertoont zich soms naar buiten, en wel vooral door 

 middel van de vuurspuwende bergen en heete water- en gasbronnen. 

 De vulkanen zijn dus de wegen waardoor de verbinding van de heete 

 kern der aarde met de oppervlakte plaats heeft. 



Bijna alle vulkanen zijn van een min of meer kegelvormige gedaante , 

 en in den kegel vindt men altijd ten minste een, en soms ook ver- 

 scheidene kuilen of holten. Die kuil of put noemt men den krater: 

 het is een holte die met een diep in de aarde dringende pijp of buis 

 in verband staat. De kegel bestaat grootendeels , zoo niet geheel , uit 

 slakken en gestolde lavastroomen, die eenmaal in gloeiend vloeibaren 

 toestand uit den krater zijn geworpen. Daarom noemt men zulke kegels , 

 die uit rondom den krater opgeworpene massa's bestaan, ook uitwer- 

 pingskegels, in onderscheiding van het onderste gedeelte van den berg , 

 't welk veelal niet uitgeworpen is , maar op een andere wijze ontstaan. 

 Want veelal is het duidelijk te zien , dat dit gedeelte niet uitgeworpen 

 is geworden , maar integendeel opgeheven , dat is : een inwendige kracht 

 heeft een stuk van de korst naar boven gedrongen, opgeheven, en ein- 

 delijk die opgeheven massa op één punt doen barsten , zoodat er een 

 opening in de korst kwam , het l)egin van een krater. Aan dit gedeelte van 

 den vuurspuwenden berg geeft men den naam van o X3 h e f f i n g s k e g e 1. 



De beide voornaamste dingen waaraan men een vulkaan of vuur- 

 spuwenden berg erkent, zijn het uitwerpen van gloeiende gesmoltene 

 stoffen , gloeiende steenklompen , vlammen , rook , gassen , heet water , 

 enz. , en het schudden of trillen van den bodem in den omtrek , zoo- 

 genoemde aardbevingen. De laatsten zijn ook, even als de eersten, de 

 uitbarstingen , zeer goed te rijmen met het geloof dat de grootste 

 massa van onze aarde nog steeds in gloeiend vloeibaren toestand is , en 

 dat het vaste gedeelte van onze aarde , de aardkorst , niets anders is 

 dan een gestolde , betrekkelijk zeer dunne korst die op de onderaardsche 

 vuurzee ligt, als het ijs in den winter op het water, een korst die ge- 

 makkelijk door bewegingen in de vuurzee aan 't golven en trillen kan 

 gemaakt worden. Hoe die bewegingen in de onderaardsche gloeiende 



