310 MOSSEN. 



die steeltjes van enkele mossen (bv. Fimaria, Draaisteel) vroeger wel 

 tot hygrometers gebruikt werden. 



Het belangrijkste deel evenwel is het bovenaan geplaatste knopje 

 (e) , niet alleen omdat de verschillende vormen daarvan tot het her- 

 kennen der soorten dienstig zijn, maar ook omdat daarin die deelen 

 besloten zijn, waardoor de mossen zich vermenigvuldigen, even als de 

 vruchten der hoogere planten de zaadkorrels bevatten. 



Om later te vermelden redenen , zijn die voortplantingskorrels , in 

 de vruchten der mossen bevat, niet volkomen gelijk te stellen met 

 zaden ; men noemt ze sporen, zoodat men ook het knopje dat ze 

 bevat den sporenhouder zou kunnen noemen. In de beschrijvende plan- 

 tenkunde noemt men het de theca, het doosje der mossen, en waar- 

 lijk die naam is verre van ongepast. 



Zoo als de figuur voorstelt, en ook het eerste het beste levende 

 exemplaar leeren kan , moet men , om het vruchtje te onderzoeken , 

 eerst een bedekkend gedeelte wegnemen, dat den top der theca be- 

 kleedt. Dat bekleedsel , het kapje of huikje ( ƒ ) , is meestal rood ge- 

 kleurd , nu eens glad , dan weer met lange , viltige haartjes bekleed , 

 in vorm en eigenschappen zeer afwisselend. Vroeger maakte het een 

 geheel uit met de scheede (e) aan den voet van den vruchtsteel en 

 omhulde de toekomstige vrucht; door den groei van den steel werd 

 toen dat omhulsel in tweeën gedeeld, het onderste deel bleef als de 

 scheede achter, het bovenste werd mede in de hoogte geheven en 

 doet zich nu als een kapje op deu sporenhouder voor. 



Die sporenhouder, of laten we liever van de vrucht blijven spreken, 

 is meestal eirond, somtijds kogelrond van gedaante en laat- zich in 

 rijpen of bijna rypen toestand in twee deelen splitsen, waarvan het 

 onderste als een bekertje aan het steeltje blijft vastgehecht, het bo- 

 venste (g) als een dekseltje afvalt, waaruit blijkt, dat de naam van 

 theca zoo onjuist niet is gekozen. Om nu verder te zien moet men 

 meestal zijne toevlucht nemen tot het vergrootglas; een enkelvoudig 

 mikroskoop is daartoe reeds voldoende, en wat men ziet beloont de 

 moeite ruimschoots. De bijgevoegde figuren mogen tot opheldering 

 dienen. Zonder juist allen aan bepaalde mossoorten ontleend te zijn, 

 stellen ze de verschillende deelen duidelijk genoeg voor. 



In figuur 2 is het vruchtje afgebeeld , nog voorzien van het dekseltje (a) , 

 dat gescheiden is van het bekertje (b) door den zoogenaamden ring, 

 die juist de plaats voorstelt waar zich de beide deelen vaneen schei- 



