MOSSEN. 



311 



den. Door eene eigenaardige inrichting der cellen waaruit die ring 

 bestaat , en doordien zij bij droogte inkrimpen , bij vochtigheid uit- 

 zetten, is er op die plaats minder samenhang, 

 ten laatste zoo weinig dat daar juist de 

 scheiding ontstaat, eene scheiding die bij 

 droog weder en in volkomen rijpen toestand 

 met zekere kracht "geschiedt , waardoor kapje 

 en dekseltje beide worden afgeworpen, maar 

 die ook in bijna rijpen toestand door een 

 lichten druk kan te weeg gebracht worden. 



Onderzoekt men nu verder zulk een open gesprongen vruchtje, dan 

 bemerkt men spoedig dat de schok, waarmee het openspringen ge- 

 paard ging, zijn oorzaak heeft in het veerkrachtig oprichten van een 

 zeker aantal fraaie , roode tandjes (zie fig. 3 , c) , die zich als fijne vliesjes 

 aan den rand van het bekertje vertoonen. Deze tandjes , die aan de opper- 

 vlakte menigmaal door vooruitspringende lijsten en strepen netjes getee- 

 kend zijn, komen bij de meeste mossen in bepaald aantal voor , en wel is 

 meestal hun aantal 4 of een veelvoud daarvan , b. v. 8 , 16 , 32 enz. Terwijl 

 zij bij enkele mossen ontbreken, komen zij bij andere weder voor, 

 vergezeld door eenen tweeden krans van nog fijnere aanhangselen, de 

 zoogenaamde wimpers , die eerst de opening van het bekertje afsloten , en 

 zich later eveneens oprichten. Het behoeft wel te nauwernood gezegd 

 te worden, dat het al of niet voorkomen van een of twee rijen van 

 zulke aanhangselen , benevens hun aantal en vorm , even zoovele stand- 

 vastige kenmerken opleveren, ter onderscheiding der verschillende 

 soorten. Fig. 4 stelt den mond van zulk een 

 bekertje voor, met naar buiten omgeslagen bui- 

 tenste tanden (b) en opgerichte binnenste wim- 

 pers (a). Te samen dragen zij den naam van 

 mondbeslag. 



Snijdt men nu verder het vruchtje in de lengte 

 door, dan blijkt het bij genoegzame vergrooting spoedig, dat het 

 bekertje nog uit verschillende deelen bestaat; dat aan de buitenzede 

 donker gekleurde cellen het buitenste omkleedsel uitmaken; dat 

 daartegenaan lossere , groenachtige cellen gevonden worden , en dat 

 eindelijk de geheele binnenoppervlakte bekleed is met een dun vliesje , 

 dat sporenzak genoemd wordt, omdat het een zakvormig deel is, 

 waarin de voortplantingskorrels , de sporen, zijn opgesloten. In het 



Fig. 4. 



