MOSSEN. 313 



brengselen dier bloemen zijn , terwijl bij vele der sporenplanten dat 

 voorafgaande analoge tijdperk nog niet is bekend , of waar men het 

 kent , toch in zeer vele opzichten blijkt af te wijken van dat der zaad- 

 planten, en er in alle gevallen nooit eigenlijke of duidelijk zichtbare 

 bloemen worden voortgebracht , zoo heeft men , als synoniem met Zaad- 

 en Sporen-planten , ook de namen Zichtbaar- en Bedekt-bloeiende plan- 

 ten voor die beide afdeelingen aangenomen. 



Laten wij nu zien wat er met die sporen geschiedt , wanneer zij 

 zich bij genoegzame warmte en vocht beginnen te ontwikkelen. 



ledere spore der mossen bestaat uit eene enkele cel , omsloten door 

 twee vliezen, een buitenste en een binnenste, waarvan het buitenste 

 voor vochtigheid tamelijk ongevoelig, het binnenste daarentegen zeer 

 gevoelig is. Komt nu zulk eene spore met vocht in aanraking, dan 

 begint het binnenste vlies zich met den Inhoud uit te zetten , en 

 beiden dringen , in de gedaante van eene lange buis , door het buitenste 

 sporevlies heen. In die buis ontstaan tusschenschotten , zoodat zij in 

 een aantal vakjes of cellen gescheiden wordt , die , aaneengevoegd , ten 

 laatste een langen , veelvuldig vertakten draad vormen , welke zich overal 

 in den grond vasthecht. Die draad , dien wij kiemdraad zouden kunnen 

 noemen, is de voorlooper der jonge mosplant, maar deze zelf nog niet, 

 want hij is niet bestemd tot een voortdurend bestaan, maar vormt 

 als 't ware slechts een tusschenliggend verbindingslid , tusschen de 

 spore en de jonge plant, die aan den draad gevormd wordt. 



Op verschillende plaatsen van dien draad ontstaan namelijk kleine knojo- 

 jes , eerst uit eene enkele , later uit meerdere cellen samengesteld , die 

 steeds grooter worden en, van een bijna bolronden vorm, dien zij in 

 't eerst bezaten, zich langzamerhand splitsen in een wortel- en een 

 stengelgedeelte , waarvan het eerste in den grond dringt met vele 

 vezeltjes, het andere bladeren verkrijgt en zich boven den grond ver- 

 heft. Zoodoende is dan de nieuwe plant gevormd, evenwel vooreerst 

 nog zonder vruchten, en is die nu stevig genoeg om zich zelve te 

 kunnen voeden, dan sterft de kiemdraad meestal af. 



Heeft de plant nu eene zekere grootte bereikt, dan treedt een kort 

 tijdperk van schijnbare rust in, een tijdperk waarin de deelen ge- 

 vormd worden die , samen werkende , aanleiding geven tot het ont- 

 staan van de later verschijnende vruchtjes. Want even als bij andere 

 gewassen de bloeitijd gaat vóór de vruchtvorming, zoo ook is bij de 

 mossen een soort van bloeitijdperk, maar de bloemdeelen verschillen van die 



