MOSSEN. 315 



Deze korte schets van de voortplantingswijze der zaadplanten moge 

 dienen tot opheldering van datgene , wat omtrent de voortplanting bij de 

 mossen is waargenomen , waardoor dan ook de overeenkomst en het 

 verschil des te beter in 't oog zullen vallen. 



Ook bij de mossen worden mannelijke en vrouwelijke geslachtsdeelen 

 aangetroffen, en die kunnen eveneens samen door één omhulsel om- 

 geven zijn , of van elkander gescheiden op dezelfde plant , óf eindelijk 

 op twee afzonderlijke planten voorkomen , zoodat men ook hier de 

 namen van één- en tweehuizige mossen zou kunnen bezigen. 



Eenvoudigheidshalve willen we alleen het geval nemen, dat de 

 beide soorten van voortplantingsorganen bij elkander voorkomen, 

 dewijl de ontwikkeling der vrucht toch in de meeste andere gevallen 

 gelijk blijft. 



Ter plaatse waar die deelen bij de mossen voorkomen , aan het 

 einde of ter zijde van den stengel, vindt men al dadelijk eenige af- 

 wijkend gevormde, meestal rosetvormig vereenigde blaadjes, die we 

 dus bij analogie bijna met de bloembekleedselen der zaadplanten 

 kunnen gelijkstellen, maar ook slechts in de verte gelijkstellen, daar 



hunne morphologische beteekenis eene heel an- 

 dere is. Van hetgeen tusschen die blaadjes be- 

 sloten is , kan fig. 6 ons eenige opheldering 

 geven. 



Te midden van eenige gelede draden (c) , 

 die voor de voortplanting waarschijnlijk geene 

 beteekenis hebben, zitten de eigenlijke ge- 

 slachtsdeelen : vooreerst bij b eenige cylindervormige lichaampjes , die 

 zich in rijpen toestand aan hunnen top openen , om hunnen inhoud , 

 bestaande uit eene menigte gewonden draadjes (fig. 7) te doen uittre- 

 den, en tusschen deze deelen in zit een ander deel, wederom min 

 of meer fleschvormig van gedaante (fig. 6 a) , dat , in rijpen toestand , 

 in zijn nauwere gedeelte van een kanaaltje voorzien is. 



Fig. 7. De gekronkelde draadjes (fig. 7) , die aan hun top in een 



knopje eindigen, zijn bijna gelyk te stellen met de stuifmeel- 

 korrels ; ze zijn de bevruchtende deelen , en men noemt ze , 

 omdat ze zich na het ontsnappen eenigen tijd zwermend heen 

 en weer bewegen "zwermdraden." De cylindrische buisjes, 

 waarin ze bevat zijn , zijn derhalve de mannelijke geslachts- 

 werktuigen en komen in dat opzicht met de meeldraden of liever met 



