316 MOSSEN. 



de bovenste knopjes daarvan, de helmknopjes (antherae) , overeen; men 

 noemt ze "antheridiën." 



Het middelste , fleschvormige gedeelte (a) zal naderhand de vrucht 

 der mossen opleveren ; het is derhalve het vrouwelgke voortplantingsor- 

 gaan en te vergelijken met den stamper der zaadplanten , waarmee 

 het ook, wat den vorm betreft, eenigszins overeenstemt. Het draagt 

 den naam van archegonium. 



Zoodra de antheridiën rijp zijn geworden, openen zij zich aan hun 

 top en de zwermdraden komen naar buiten; dan heeft zich ook het 

 kanaaltje in den stijl van het archegonium geopend en kunnen dus 

 één of meer van die zwermdraden door dat kanaaltje {d) naar binnen 

 geraken , iets wat herhaalde malen is waargenomen. Zoodoende kun- 

 nen deze zwermdraden in aanraking komen met het inwendige van 

 het archegonium, dat bestaat uit een enkel, met een dik vocht ge- 

 vuld blaasje , en zoodra als die aanraking heeft plaats gehad , begin- 

 nen zich in dat blaasje spoedig merkwaardige veranderingen te ver- 

 toonen. Wij staan hier wederom voor een dier merkwaardige natuur- 

 verschijnselen , waarvan de verklaring tot nog toe niet gegeven is, 

 eene van die levensuitingen , die voor onze kennis nog verborgen zijn. 

 Wij kennen de anatomische samenstelling der verschillende deelen, 

 wij weten dat de onderlinge samenwerking een noodzakelijk vereischte is 

 tot de vruchtvorming , maar weten volstrekt niet wat er bij die samen- 

 werking plaats grijpt, en wij zijn dus tot nog toe verplicht, ons 

 alleen te vergenoegen met hetgeen wij van de gevolgen dier samen- 

 werking weten. 



De inhoud van het archegonium bestaat , zooals boven is opgemerkt , 

 uit een enkel blaasje, dat wij vi'uchtcel zouden kunnen noemen, om- 

 dat het bestemd is , naderhand in de vrucht te veranderen. 



De zwermdraden uit de antheridiën dringen door het kanaaltje d 

 in het archegonium , en daardoor wordt de inhoud bevrucht. Het eer- 

 ste , wat met de vruchtcel geschiedt , is , dat zij door eenen dikkeren 

 wand overtrokken wordt , en vervolgens zich door een horizontaal tus- 

 schenschot in twee boven elkander geplaatste helften scheidt. 



De onderste helft, zich in meer vakjes verdeelende, neemt spoedig 

 in lengte toe en steekt weldra als het vruchtsteeltje boven de plant 

 uit. Het omkleedsel van het archegonium heeft aan dat langer worden 

 geen deel genomen , maar is spoedig in ontwikkeling blijven stilstaan , 

 zoodat het niet anders kan , of het moet door het langer worden van 



