824 VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 



mogelijk is , en de boven de holte liggende lagen instorten. Dan glij- 

 den en zakken de boven liggende lagen langzaam naar beneden, en 

 wrijven en schuren daarbij over de onder liggende heen , of dan ont- 

 staat er een instorting in den grond waarbij de boven liggende steen- 

 massa's en aardlagen plotseling in de holte vallen die er onder is. En 

 dat noemt men dan oen aardstorting, aardglijding , bergbreuk, berg- 

 glip. Niet zelden komt dan tevens het onderaardsche water dat de 

 zelf gemaakte holte vulde , uit spleten en gaten te voorschyn. Menig 

 meer in bergachtige streken is op die wijze ontstaan. En hoe groot 

 en plotseling zulke aardverschuivingen en aardstortingen kunnen zijn, 

 bewijzen onder anderen het stadje Plurs , het dorp Goldau en andere 

 plaatsen die met alle huizen , boomen , bewoners, enz. naar beneden zijn 

 gegleden en verwoest geworden. 



Als er zulke groote plaatsveranderingen in den aardbodem gebeuren , 

 spreekt het van zelf dat zij vergezeld moeten gaan van warmteont- 

 wikkeling. Er zijn dan twee groote warmtebronnen bijeen, beweging 

 en drukking, en beiden samen verwekken wrijving. Dat die machten 

 warmte verwekken, is bekend: wij herinneren hier slechts de assen 

 van spoorwagens die soms gloeiend worden; het heet worden van het 

 gereedschap bij het zagen , boren , vijlen , enz. , het wrijven van twee 

 stukken hout tegen elkander , 't welk de wilde doet om vuur te maken. 

 En als wij nu hierbij bedenken hoe dik sommige lagen van de aard- 

 korst zijn, hoe onberekenbaar zwaar het gesteente kan zijn dat over 

 het daar beneden liggende glijdt en wrijft , dan zeker kunnen wg ge- 

 makkelijk nagaan dat er daarbij een hooge mate van warmte moet 

 worden ontwikkeld. 



Nu zou het kunnen zijn dat men zeide : dat er daardoor veel warmte 

 ontwikkeld wordt, is zeker waar, maar warmte is nog geen vuur, 

 want vuur noemt men het verschijnsel dat zich vertoont door ver- 

 spreiding van warmte en licht. Als het dus waar is dat wij in de 

 wrijving van de aardlagen een warmtebron hebben , hoe gaat die warmte 

 dan met licht , dat is met een gloed of met vlammen gepaard ? immers 

 wij zien dat het vuur 't welk bij uitbarstingen van vulkanen uit de 

 aarde komt , wel degelijk vlammen en licht verspreidt. 



Wij spreken altijd over de stoffen die de korst van onze aarde 

 samenstellen alsof zij enkel en alleen uit delfstoffen, uit aard- of 

 steenachtige zelfstandigheden bestaan; wij spreken altijd over steenen, 

 aarden, rotsen enz. Dit is evenwel voor de meeste aardlagen en ge- 



