326 VUURSPUWENDE BEUGEN EN HEETE BRONNEN. 



met zich mede naar boven , en maakt dat het hier en daar opborrelt. Niet 

 zelden komt er tegelijk en uit de zelfde opening ook een van de bovenge- 

 noemde brandbare stoffen opwellen , en als dat het geval is , dan is er niets 

 anders noodig dan dat een mensch zulk een bron in brand steekt , of dat 

 een bliksemstraal het doet, om op die plaats een zoogenoemd eeuwig vuur , 

 een altijd brandende bron te zien ontstaan. En men denke niet dat 

 zulke toestanden en omstandigheden als wij zoo even schetsten, 

 uitzonderingen of zeldzaamheden zijn ; geenszins ; zulke dingen ont- 

 staan gemakkelijk , want de met bewerktuigde stoffen gevulde lagen 

 worden door de stofwisseling, door de verrotting, en door het water 

 dat er in dringt , op vele plaatsen losgemaakt en in een slijkerige of 

 modderige brij veranderd. Waar nu zulke brij- of papachtige aard- 

 massa's aan de oppervlakte liggen , of door kloven en spleten in het 

 omringende vastere gesteente een uitweg vinden, worden zij door het 

 gewicht van de boven liggende steenmassa's gedrukt en geperst , zoodra 

 zij door het ingedrongene water te week zijn geworden om hun last 

 langer te kunnen dragen. Dan gaan die steen- en aardmassa's glijden , 

 dat glijden verwekt wrijving, en die wrijving veroorzaakt warmte in 

 de opgeperste steenbrij , een warmte die zoo hoog kan klimmen dat 

 niet slechts het koolzuur hoog gespannen wordt , maar dat daardoor 

 zelfs het water heet gemaakt en tot damp wordt veranderd. Dan 

 verandert het onmerkbare uitvloeien en opwellen van de brijachtige 

 massa in een uitbarsting , waarbij de brandbare stoffen in brand ge- 

 raken, en vuur en vlam vertoonen. En nu hangt het slechts af van 

 de diepte waarop de verweekte aardmassa's in den bodem liggen , of 

 dat verschijnsel groot en treffend zal zijn, of wel bijna onopgemerkt 

 zal voorbijgaan. Hoe dieper de weeke massa's liggen , des te warmer 

 zijn zij , en des te meer wordt door de wrijving bij het naar boven 

 persen , ten gevolge van de drukking der boven liggende massa's , de 

 warmte verhoogd, en des te grooter en geweldiger worden de ver- 

 schijnselen die de uitbarsting vergezellen. Het water in de pap wordt 

 door de sterke hitte in hoog gespannen damp , in stoom veranderd , 

 die plotseling vrg kan worden. De rottende plantaardige en dierlijke 

 stoffen veranderen in olieachtige stoffen en brandbare gassen , die in 

 die omstandigheden , in aanraking met de lucht , in brand geraken , 

 en ziedaar de uitbarsting van een vulkaan. 



Nu willen wij zien of dit alles werkelijk zoo gebeurt, of dat het 

 slechts hypothesen zijn van hen die niet aan een centrale vuurbron 



