330 VUURSPUWENDE BERGEN EN HEEÏE BRONNEN. 



waren, van de soort die Pymelodus cyclopuvi geheeten wordt, dat de lijken 

 van die dieren de lucht verpestten in een omtrek van vele uren gaans. 



Andere vulkanen werpen een veenslijk of een met veenachtigen mod- 

 der vermengd slijk uit. Dat doen onder anderen sommige vulkanen 

 op Java en de Philippijnen. Boeali noemen de Maleiers de uitwerpselen 

 van zulke bergen, en zij gebruiken de gedroogde uitgeworpene stoffen 

 als brandstof. Ook vele vulkanen van Zuid-Amerika werpen nu eens 

 waterige , dan weer meer slijkerige baggerstroomen uit. Op de hoog- 

 vlakte van Quito noemt men zulke moddervulkanen moya. Zij ver- 

 toonen zich zoowel op de vlakten, als in de heuvelachtige streken. De 

 grootste moyastroomen zijn ontstaan tijdens de geweldige beweging 

 in de aardkorst die onder den naam van de aardbeving van Quito in 

 het jaar 1797 bekend is. Die slijkstroomen liggen aan den voet van 

 den Tunguragua : zij vulden dalen ter breedte van meer dan 300 meter 

 tot een hoogte van 200 meter , vloeiden mijlen ver daarin naar beneden , 

 verstopten groote rivieren die uit zijdalen vloeiden, en noodzaakten 

 het water om meren te vormen. 



Niet zelden ook zijn de uitwerpselen aardachtig of steenachtig. In 

 het jaar 1790 spleet bij Santa Maria di Viscerni op Sicilië een aard- 

 laag onder een vreesselijk gekraak, en uit de spleet barstte een stroom 

 van zout, naar aardpik en zwavel riekend mergelslijk naar buiten. 

 Ontvlammen de in zulk slijk aanwezige gassen nu, gelijk wij boven 

 reeds aantoonden dat soms gebeurt , dan wordt de geheele aard- en 

 steenmassa door en door gloeiend; de bestanddeelen die door de ver- 

 rotting van bewerktuigde wezens zijn voortgebracht , aardolie , aardpik 

 of hoe zij heeten mogen , verbranden , de zwavel en dergelijke lichamen 

 verbranden ook, en de steenachtige deeltjes veranderen door de hitte 

 in een uitgegloeide , gecalcineerde , op asch gelijkende stof , of zij komen 

 daardoor in een toestand als van gesmolten glas. Door den hevigen 

 gloed worden de gassen en dampen in de vurige brij die men 

 algemeen lava noemt, zoo hoog mogelyk gespannen, en terwijl zij 

 zich met ontzettende kracht vrij maken, slepen zij de tot brokken of 

 lapiïli en tot stof veranderde steen- en aardmassa's hoog met zich mede 

 in de lucht. In den krater welt het gloeiende steenslijk op. Niet ge- 

 smoltene stecnblokken drijven op dien vloed van vuur, en vormen 

 er een korst op , en deze wordt door uitstroomende gassen opgeheven 

 tot een menigte kleine kegels met een opening aan den top. Doch 

 tijdens zulk een uitbarsting ziet geen menschelijk oog in de vreesselijke 



