332 VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 



brengen niet slechts onbeteekenende massa's uitwerpselen naar boven , 

 maar de uitbarsting zelve geschiedt ook zonder een belangrijke ont- 

 wikkeling van warmte en op een zeer vreedzame wijze. 



Waar uitbarstingen eenmaal plaats hebben gehad, herhalen zij zich 

 meestal nu en dan, omdat de oorzaken veelal op die plaatsen de zelf- 

 den blijven, en daarom zijn vele vulkanen tot blijvende dingen gewor- 

 den die zich reeds eeuwen lang op de zelfde plaats vertoonen. Ver- 

 anderen evenwel de omstandigheden en werkingen in den bodem, dan 

 houden ook de gevolgen van die oorzaken op : de stof voor uitbarstin- 

 gen raakt op. Zulk een uitputting moet zeker voor eiken vulkaan op 

 den een of anderen tijd ontstaan, ingeval niet reeds vroeger door an- 

 dere dingen, bij voorbeeld door verschuivingen en bewegingen van 

 stoffen in den bodem, de oorzaken der vulkanische verschijnselen weg 

 genomen zijn. Het ophouden kan in dit geval ook tijdelijk zijn, en de 

 vulkaan kan terstond weer beginnen als de vorige verhoudingen weer 

 op nieuw tot stand komen. 



Terwijl de steenmassa's die boven de weeke aardbrij liggen naar 

 beneden zakken omdat zy niet meer gesteund worden , en er holten 

 onder hen ontstaan, dringt en perst de vloeibare aardbrij aan den 

 rand van den omtrek waarin dat zinken en zakken plaats heeft, de 

 daar liggende bovenlagen omhoog, totdat zij eindelijk barsten. In ze- 

 kere omstandigheden kan er daardoor een wijde trechtervormige spleet 

 ontstaan, waaruit dan de uitbarsting geschiedt. 



De uitbarsting werpt rondom haren mond een kegel op , gedeeltelijk 

 van gesmoltene, glasachtige slakken, gedeeltelijk van steenbrokken en 

 asch, waardoor de uitbarstingsmond , de krater, naar boven trechter- 

 vormig verwijd wordt, en steeds open blijft. De uit den krater ge- 

 worpene , min of meer gesmoltene slijkstroomen , de lava's , vullen den 

 krater soms geheel , vloeien dan over den rand heen , en door de scheu- 

 ren en spleten in den kraterrand, en veranderen zoodoende, omdnt zij 

 op den berg liggen blijven , langzamerhand den geheelen vulkaan in 

 een vlakken kegel. 



Daar het water de grootste rol speelt in het ontstaan van vulka- 

 nische verschijnsels , is het geen wonder dat de waarneming geleerd 

 heeft, dat de meeste uitbarstingen van vulkanen op den bodem der 

 zee of in de nabijheid van de zee gebeuren. Vooral in de nabijheid 

 van de Azoren ziet men veelal zulke verschijnselen. In het jaar 1810 

 voelde men herhaaldelijk op die eilanden den grond beven. In 't laatst 



