VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 335 



kanen te kunnen verklaren. Wij willen nu een ander natuurverschijnsel 

 beschouwen , 't welk eveneens door velen voor een uitwerksel van een 

 gloeiend binnenste der aarde wordt gehouden, en dat ons integendeel 

 zal kunnen aaatoonen dat er wel plaatselijke warmtebronnen in de 

 aardkorst zyn, maar dat daaruit niet volgt dat het geheele inwendige 

 van den aardbol vuur is. 



Op onderscheidene plaatsen van de aarde ziet men dat er heet water 

 uit den grond te voorschijn komt, en niet zelden met zooveel kracht 

 dat het als een fontein hoog opspuit. Er zijn zulke heete of warme 

 bronnen die onophoudelijk water geven, maar er zijn er ook die bij 

 afwisseling springen en stil staan , die bij tusschenpoozen water uit- 

 werpen , zoogenoemde tusschenpoozende of intermitteerende bronnen. 

 Zulke tusschenpoozende heete bronnen komen er vooral op het eiland 

 IJsland voor : zij worden daar geijsr geheeten , en daarnaar noemt men 

 algemeen zulke bronnen *'geysers." IJsland is een vulkanisch eiland 

 bij uitnemendheid; zijn bodem bestaat bijna geheel uit stoffen die 

 klaarblijkelijk van vulkanischen oorsprong zijn , en groote vulkanen , 

 uitgedoofde zoowel als nog werkende , zijn er verscheidenen op IJsland. 

 Green wonder alzoo dat men ook langen tijd de geysers beschouwde 

 als uitingen van de zelfde kracht die de vuurspuwende bergen in wer- 

 king zet, als bewijzen van het bestaan van het centraalvuur. Wij 

 willen , voor wij verder gaan , zien wat die geysers zyn , en nemen daar- 

 toe het verhaal ter hand van een bezoek aan die heete bronnen , 't 

 welk wij aan den Engelschman Pliny Miles te danken hebben. 



"Op maandag den 26sten Juli kwam ik bij de geysers. Aan den voet 

 van een omstreeks honderd meter hoogen heuvel komen zij uit den 

 bodem te voorschijn. De meeste bronnen die ik op IJsland gezien heb , 

 bevinden zich aan den voet van heuvels. De geysers liggen op een bijna 

 effenen grond, die een weinig van den heuvel afloopt; zij beslaan eene 

 oppervlakte van meer dan vijftig hectaren. Het getal der bronnen is 

 meer dan honderd , en zij zyn van elke mogelijke grootte en gedaante , 

 hier zeer groot, daar zeer klein en bijna zonder water. De groote 

 geyser — de geyser par excellence — valt het meest in het oog, daar 

 hij door zijn grooten omvang , door het vele water dat hij opwerpt , 

 en door de trotschheid en schoonheid van zyn waterstraal, als eenig 

 op aarde genoemd mag worden. Hij bevindt zich op een klein heuveltje 

 dat hij zich zelf gevormd heeft — eene holle rots , of wel eene ver- 

 steende massa die uit een kwartsachtiff bezinksel uit het water ontstaan 



