VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 341 



zich in de p ij p bevindt. Die heete damp veroorzaakt de dondersla- 

 gen die vóór het opspuiten gehoord worden , en tevens het opspuiten 

 zelf. Het in de lucht opgeworpene water geeft daar zijne warmte af, 

 en valt koud weder naar beneden in de pijp. Daardoor verkoelt dan 

 het water dat zich daar bevindt, er is dus telkens weer eene nieuwe 

 verhitting noodig , om een nieuw opspringen te veroorzaken. 



Zeker eischt deze theorie wel eenige verklaring, en om die te geven 

 heeft BUNSEN een kunstmatigen geyser laten maken, namelijk een toe- 

 stel waarmede men het bij tusschenpoozen springen van kokend water 

 kan vertoonen. Ook de schrijver van dit opstel heeft in den vorigen 

 winter zulk een toestel laten maken , en zoowel in zijne woonplaats 

 als te Amsterdam daarmede proeven genomen, en kan verzekeren dat 

 zij volkomen beantwoordt aan de theorie. 



Die toestel (zie ommestaande figuur) bestaat uit een geslagen ijzeren pijp of 

 buis van twee meters lengte, die rechtop staat , en van boven een ijzeren bek- 

 ken of schotel draagt. Men vult de buis met water , en verhit haar op twee 

 plaatsen , namelijk van onderen en op 60 centimeter hooger , door middel 

 van gloeiende kolen die daar op een ringvormigen of in een kopvor- 

 migen rooster gelegen zijn, of wel door ringvormige gaspijpen met 

 gaatjes. Weldra wordt het water in de pijp warm, men hoort een paar 

 zwakke ontplofl&ngen , en een straal van water spuit in de hoogte. Ver- 

 volgens valt het uitgeworpene water weer in het bekken boven aan 

 de pijp, en vult de pijp weer; en alles komt weer tot rust. Eenige 

 oogenblikken later herhaalt zich het zelfde verschynsel, en zoo zien 

 wij dus hier een bij tusschenpoozen springen en in rust zijn, even als 

 dat bij de geysers wordt gezien. 



Laat ons dat verschijnsel verklaren. 



Het water dat zich in het onderste gedeelte van de pijp bevindt, 

 moet koken onder de drukking van de atmosfeer, vermeerderd met 

 de drukking van een kolom water van twee meters hoogte, en dus op 

 een temperatuur van 105° C. Het water dat zich 60 centimeters 

 hooger in de pijp bevindt, en dus op de hoogte van den ronden roos- 

 ter , heeft slechts de drukking van de atmosfeer en die van een wa- 

 terkolom van 140 centimeters hoogte te overwinnen , en moet dus op 

 ongeveer 103° koken. Doch als het , zoodra het die temperatuur 

 begint te krijgen , niet meer die drukking ondervindt , bij voorbeeld 

 als men de waterzuil van 140 centimeter wegneemt, moet het 

 zich oogenblikkelijk in damp veranderen, en daalt het tot 100", 



