346 VUURSPUWENDE BERGEN EN HEETE BRONNEN. 



langzamerhand daarin naar boven, en tevens ook in het afvoerkanaal 

 op, tot aan B; nu begint hierin het afvloeien naar C, en daar het 

 afvoerkanaal wijder is dan het aanvoerkanaal , kan dit in het aanvoeren 

 van water geen gelijken tred houden met het uitvloeien , en als de 

 watervoorraad tot op A afgevoerd is , moet er eerst eenige tijd ver- 

 loopen, totdat het waterpas h B weder hersteld is. Wij hebben dus 

 hier bij T. B. eene tusschenpoozende bron. Het is gemakkelijk te be- 

 grepen dat de duur der tusschenpoos , de intermissie , van de betrek- 

 kelijke wijdte der aan- en afvoerende kanalen of aders en van de ruimte 

 van het hol afhangt. Zoo kunnen wij ook lichtelijk begrijpen hoe eene 

 tusschenpoozende bron tot eene voortdurend vloeiende , of omgekeerd , 

 uit de laatste de eerste kan worden, en wel als de tot dien tijd overal 

 even wijde aanvoerbuis nauwer wordt. Met minder gemakkelijk zien 

 wij in wat er gebeuren moet als het aanvoerende kanaal wijder is 

 dan het afvoerende: het geheele hol moet dan aanhoudend vol water 

 blijven , en de bron moet zonder tusschenpoos en met geweld opwellen , 

 wijl er eene sterke drukking op haar water plaats heeft door de ge- 

 heele watermassa van het altijd volle hol. 



Zoo is dus een tusschenpoozende bron ; wat zou het geval zijn moeten 

 indien de geyser zulk een bron was? Het water zou verwarmd moeten 

 worden eer dat het in de holte vloeide , en dus op een plek h o o g e r 

 dan de holte gelegen. Liep het er koud in , en werd het in de holte 

 verhit, dan zou toch even goed de vuurbron hooger moeten liggen dan 

 de waterbron op de oppervlakte. Op geen van beide wijzen beschouwd 

 bewijst hij ons dat er een centraalvuur bestaat; wij kunnen toch niet 

 aannemen dat de holte waarin het water zich verzamelt, lager gelegen 

 is dan de plek waar het uit den bodem opspuit. 



Ten slotte nog dit: nergens in dit opstel heb ik gezegd dat er 

 geen centraalvuur is ; ik heb slechts beweerd dat een paar van de 

 stevigste bewijzen die men gemeend heeft te bezitten, niet den toets 

 van de waarneming kunnen doorstaan ; ik heb slechts aangetoond dat 

 het niet noodig is aan een centraalvuur te gelooven om te kunnen 

 begrijpen hoe er vulkaanuitbarstingen en geysers kunnen *bestaan. Ik 

 heb in het eerste geval , voor de vulkanen , getracht een kogel , een hypo- 

 these , te verruilen voor een vierkantigen steen , een feit ; en in het tweede , 

 voor de geysers , een hypothese die door een proefneming kan worden 

 bevestigd , gesteld tegenover een hypothese die steunt op een denkbeeld. 



