354 HYDROSTATISCHE TOESTELLEN IN HET DIERENRIJK. 



juist zooveel water als zijn eigen gewicht bedraagt." Helderen wij 

 dit nog door een voorbeeld op. Een kubiek decimeter of liter zuiver 

 water weegt juist een kilogram. Laten wij nu die zelfde hoeveelheid 

 water bevriezen, dan zal het aldus verkregen stuk ijs ^/^ tot ^/^^ 

 grooter zijn , omdat water , bij den overgang van den vloeibaren tot 

 den vasten toestand , zich uitzet , d. i. eenen grooteren omvang ver- 

 krijgt. Het soortelijk gewicht zal dus met ^o — Vio verminderd zijn. 

 Werpt men nu dit kilogram ijs in water, dan zal het ook juist een 

 kilogram water verdringen , en het overige , dus onge veer ^/j, van het 

 geheele stuk , zal boven de watervlakte uitsteken. Zoo kan men uit de 

 hoogte, waartoe de in zee drijvende ijsbergen zich daarboven verheffen, 

 ten naastenbij hunne geheele hoogte of dikte berekenen. 



Een dry vend lichaam , zoo als een stuk hout , kurk of ijs is ech- 

 ter nog geen hydrostatische toestel. Om daartoe te worden, moet er 

 nog iets bijkomen. Zulk een toestel drijft niet alleen , maar neemt in 

 water ook altijd eenen vasten evenwichtstoestand aan. Een vereischte 

 daartoe is, dat een gedeelte van het drijvende lichaam soortelijk zwaar- 

 der is dan het overige; dat zwaardere gedeelte zal zich dan als van 

 zelf altijd naar beneden keeren. Het beste voorbeeld daarvan biedt 

 de vochtweger of areometer aan , een werktuig dat men bij eiken 

 apotheker zien kan , en waarvan men zich bedient om het soortelijk 

 gewicht van vloeistoffen op eene gemakkelijke wijze te bepalen. Het 

 bestaat uit eene glazen buis , die van onderen zich vernauwt en daar 

 eindigt in een bol , waarin eenig kwikzilver wordt gebracht , juist ge- 

 noeg om de buis in het vocht niet alleen rechtstandig te houden, maar 

 haar ook , in zuiver water geplaatst , tot een zeker punt daarin te doen ne- 

 derdalen, hetwelk dan het uitgangspunt is voor eene binnen in de buis 

 aangebrachte verdeelde schaal. Brengt men nu zulk een areometer in 

 een ander vocht , dat hetzij soortelijk lichter of soortelijk zwaarder is 

 dan water , dan laat het zich gemakkelijk inzien , dat hij , in beide ge- 

 vallen juist zijn eigen gewicht van het vocht verdringende , in het lich- 

 tere vocht dieper , in het zwaardere vocht minder diep zal inzakken. 



Zulk een areometer leert ons nog iets anders , namelijk dat het 

 mogelijk is hydrostatische toestellen te maken uit stoffen , welke soor- 

 telijk veel zwaarder zijn dan water en derhalve op zich zelve daarin 

 zouden onderzinken. De eenige voorwaarde daartoe is , dat zij hol , 

 d. i. met lucht gevuld zijn. Lucht heeft ook gewicht , maar dit ge- 

 wicht is zoo gering, dat het bij dat van water schier verdwijnt. 



