360 



HYDROSTATISCHE TOESTELLEN IN HET DIEHENRIJK. 



Arcella vulgaris , sterk ver- 

 groot. A van ter zijde, B van 

 boven gezien. 



Een fraai voorbeeld hiervan , waar wij die beurtelingsche afscheiding 

 en opslorping van lucht onder onze oogen zien plaats grijpen, werd 

 voor een paar jaren door mijn ambtgenoot engelmann ontdekt. Het 

 betreft een diertje , zoo klein , dat men het met het bloote oog ter 

 nauwernood als een klein stipje even kan waarnemen , maar juist daar- 

 ^'^- ^- door is het doorschijnend genoeg om door het 



mikroskoop te zien wat in zijn binnenste 

 gebeurt. Dit diertje , dat een bewoner onzer 

 slooten is , draagt den naam van Arcella 

 (fig. 1.) Het is als het ware niets anders 

 dan een klompje samentrekbare en bewege- 

 lijke gelei, aan de eene zijde overdekt met 

 een doorschijnend schotelvormig schildje. Om 

 zich te kunnen bewegen moet het met zijne 

 vrije oppervlakte eenig vast voorwerp kun- 

 nen bereiken , waaraan het zich met korte, 

 stompe verlengselen , die alleen ontstaan 

 door vormverandering van het geleiachtig 

 klompje, vasthecht. Legt men nu zulk een wezen- 

 tje onderwater op zijn rug, d. i. met het bolle schildje naar beneden gekeerd, 

 dan is het even hulpeloos als een schildpad, die men in eene dergelijke 

 houding heeft gebracht. Maar terwijl de schildpad elk middel mist om 

 die onnatuurlijke houding te veranderen, bezit daarentegen de kleine, 

 op zoo oneindig lageren trap staande Arcella zulk een middel wel. 

 Allengs ziet men onder het mikroskoop binnen in haar lichaampje 

 eenige luchtbelletjes ontstaan. Deze worden van lieverlede grooter , en 

 tevens zwelt het geheele lichaampje iets op. Eindelijk is het in zijn 

 geheel soortelyk lichter dan het omgevende water geworden , en het 

 stijgt statig naar boven. Bereikt het dan eenig vast voorwerp , b. v. 

 de ondervlakte van het glazen dekplaatje , dat men gewoon is op 

 zulke mikroskopische voorwerpen tot bescherming der lenzen te leggen, 

 dan hecht het zich daaraan vast, maar nu ook verdwijnen allengs 

 weder de onnoodig geworden luchtbelletjes , even langzaam als zij ont- 

 staan zijn. Keert men dan het glasplaatje om en legt men het diertje 

 weder op den rug , dan herhaalt zich hetzelfde verschijnsel. Is het niet 

 als of het diertje opzettelijk gas in zyn binnenste afscheidt, om zoo 

 als een luchtballon naar omhoog te rijzen, en dan even opzettelijk 

 dat gas weder vastlegt en bindt , om dit , wanneer het wederom noodig 



