WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD, 27 



Invloed der drukking op moleculair-werkingen. — Cailfetet heeft vroeger 

 door proefnemingen aangetoond dat vele chemische werkingen ophouden onder 

 groote drukking. Zink en verdund zwavelzuur , bij voorbeeld , werken in 't ge- 

 heel niet meer op elkaar, wanneer het vocht met de metaalstukken daarin 

 gedompeld aan eene drukking onderworpen wordt van 60 tot 120 damp- 

 kringen , al naar de temperatuur en andere omstandigheden. De heer Pfaff 

 te Erlangen heeft, na de proeven van Catlletet te hebben herhaald met 

 volkomen bevestigende uitkomsten , langs den zelfden weg een antwoord ge- 

 tracht te bekomen op de vraag , of ook nog andere werkingen , physische zoo- 

 wel als chemische , door mechanische drukking konden worden opgeheven of 

 althans verzwakt. Daarbij bleek het hem : 



i ". dat , als gebrande gips onder eene drukking van 40 atmospheren met 

 water in aanraking werd gebracht, het binden van het laatste door de eerste 

 niet of althans slechts zeer onvolkomen plaats greep; 



2". dat ook capillair-werkingen door drukking niet bevorderd, maar veel- 

 eer verhinderd worden. Een kolom van afwisselende lagen metaalplaten en 

 filtreerpapier , ten getale van 106 stuks van de eerste en 105 van het tweede , 

 werd in de richting harer as samengedrukt door een belasten hefboom , die 

 daarop eene drukking van ruim 50 kilogrammen op den vierk. centimeter 

 uitoefende. Nadat dit vier uren geduurd had, werd de stand van den hefboom 

 nauwkeurig opgeteekend en het geheel met water omringd. Een dag daarna 

 was er nog geen de minste verandering in dien stand te bespeuren , ten blijke 

 dat, zoo al het papier water opgenomen had, het toch daardoor geene ver- 

 andering in afmetingen , althans in dikte had ondergaan, Pfaff doet uitkomen 

 dat dit vooral van belang is met het oog op de beweringen van enkele geo- 

 logen , die, zoo als Volger en Mohr , de ophefBng van geheele bergreeksen 

 willen verklaren door capillairwerkingen en de vormverandering welke deze 

 in poreuze massa's kunnen teweegbrengen. Deze zouden , meent Pfaff , in de 

 aardschors moeten hebben plaats gevonden onder drukkingen, welke de in 

 zijne proeven gebezigde zeer verre overtreffen , en de mogelijkheid daarvan kan 

 dus niet aangenomen worden. 



Dat er onder bovengenoemde omstandigheden geene indringing der vochten 

 in het papier geschiedt, gelijk uit proeven met gekleurde vochten en zout- 

 oplossingen bleek, schijnt Pfaff als eene bevestiging te beschouwen van het- 

 geen hij aangaande de ongeldigheid der bovengenoemde verklaringswijze aan- 

 voert. {Neues Jahrbuch f. Mineralogie. 1871 H. 8 en daaruit Naturforscher 

 V. S, 4). LN. 



