WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 43 



zwevingen bij het te zaraen klinken kan verlaten. Twee waarlijk en duidelijk 

 ongelijke tonen gevende stemvorken kunnen , te gelijk klinkend , zulk een in- 

 vloed op elkander uitoefenen , dat zij unisoon worden en dus geen stooten 

 laten hooren. Beter is het elk der vorken 1 en 2 op hare beurt te laten 

 klinken met 3 of 4 , en dan den tijd waar te nemen voor het hooren van 

 een gelijk aantal, b. v. 30 of 40 stooten benoodigd. Is deze nauwkeurig 

 dezelfde bij het samenklinken van 1 en 3 als bij dat van 2 en 3 , dan 

 zijn 1 en 2 volkomen gelijk van toon, althans wanneer niet de eene juist 

 even veel trillingen meer dan N '. 3 geeft, als de andere minder. Men begrijpt 

 lichtelijk hoe iemand , wiens oor zoo ongevoelig of ongeoefend is , dat hij dit 

 geval niet dadelijk van het eerste kan onderscheiden , zich door het waar- 

 nemen van de zwevingen van 1 en 2 zou kunnen helpen. Bij al deze waar- 

 nemingen is het raadzaam om de trillende vorken acoustiek te isoleeren , dat 

 is ze op of aan caoutchouc te bevestigen , zoodat zij hare trillingen aan geen 

 ander vast lichaam kunnen mededeelen. 



Met de zoo toebereide stemvorken kan men de volgende proefnemingen 

 verrichten. 



1". Als N". 1 en 2 op een afstand van twintig meters of nog verder van 

 elkaar op hare klankkassen geplaatst zijn en een van beide aangeslagen of 

 aangestreken wordt, dan klinkt dadelijk de andere mede. Men kan dit hoor- 

 baar maken door de eerste na een oogenblik klinkens af te dempen, of ook 

 met wat meer omslag en toestel zichtbaar, door tegen een der uiteinden van 

 de tweede vork aan een draad een licht balletje te hangen , dat weggestooten 

 wordt zoodra deze begint te trillen. M. deed deze proefnemingen in een ver- 

 duisterd vertrek en wierp door eene lens een vergroot beeld van het sterk 

 verlicht uiteinde der tweede vork met het balletje op een scherm. 



2". Als, terwijl N '. 1 rustig blijft , zooals bij de eerste proef, N". 2 eerst 

 in trilling wordt gebracht en dan op haar klankkas geplaatst , terwijl de proef- 

 nemer , welke kas en vork in handen houdt, zich snel beweegt naar N". 1 toe of 

 daarvan af en de vork weer van de kas wordt afgenomen gedurende de be- 

 weging, dan geraakt 1 niet in trilling, al zijn daarbij 1 en 2 ook op min- 

 der dan een meter afstands van elkaar gebracht. Houdt de beweging van 2 

 op, terwijl zij nog op de klankkas staat, dan begint 1 dadelijk te trillen. 



3 ". Worden de vorken N ". 3 en 4 elk in de nabijheid van 1 aan 't trillen 

 gebracht , dan laten ze deze , als de afstand tusschen haar en de laatste onver- 

 anderd blijft, geheel in rust. Maar als N"*. 3, die twee trillingen in de se- 

 conde minder geeft dan N ". 1 , naar deze toe bewogen wordt , of als N \ 4 , 

 die twee trillingen in den zelfden tijd meer geeft , daarvan af bewogen wordt 



