4 BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 



Verreweg de roeeste buien vallen des zomers en wel in de warmste 

 maanden , ofschoon er geen enkele maand kan genoemd worden , waarin 

 wel niet eens zulke buien zijn voorgekomen. Verder is de gewone tijd 

 het warmste gedeelte van den dag, dus gemiddeld des namiddags te 

 twee uur. Doch ook hierop zijn uitzonderingen. Menigmaal heeft men 

 ook 's nachts een hagelbui waargenomen , hoewel die buien nooit zoo 

 hevig waren, als die welke bij dag vallen. Men kan dus zeggen, dat 

 de hagel bij alle temperaturen kan voorkomen. 



Het verschijnsel is kenmerkend voor de gematigde luchtstreek. Een 

 hagelbui in aequatoriale gewesten is even zeldzaam als bij ons eene aard- 

 beving. Verreweg de meeste bewoners dier streken kunnen zich van 

 zulk een verschijnsel geene voorstelling vormen. Ook aan de poolstre- 

 ken kan het eene enkele maal hagelen , maar de bijkomende omstan- 

 digheden zijn daar geheel anders dan hier. Het schijnt, dat men daar 

 te doen heeft met eene gewone regenbui, waarvan de droppels bevro- 

 ren zijn. 



De invloed van den bodem , van de physische gesteldheid der landen 

 is van grooten invloed op het verschijnsel. Zoo is b. v. Middelburg 

 bekend wegens de vele hagelbuien, die daar gevallen zijn. Ik vind 

 opgeteekend, dat het daar in 1783 24 maal hagelde, in het volgende 

 jaar 22 maal. In de vallei van Aosta hagelt het nooit. In Wurtem- 

 berg blijven de boschrijke streken verschoond van de hagelbuien , die 

 de graanvelden en wijngaarden daar zoo dikwerf verwoesten. 



Zware buien , die zich ver in de lengte uitstrekken , vormen dikwijls 

 twee evenwijdige zoomen of strepen , waartusschen een gordel ligt , die 

 niet door den hagel geteisterd wordt. 



In het algemeen is het verschijnsel slechts van korten duur. 



Wij moeten thans nog eenige verschijnselen vermelden, die de hagel- 

 buien altijd of dikwyls vergezellen. Bijna altijd gaan ze gepaard met 

 elektrische verschijnselen, met donder en bliksem; maar in zeqr enkele 

 gevallen worden deze verschijnselen niet vermeld. 



Vele waarnemers hebben opgemerkt, dat bij eene hagelbui zeer dik- 

 wijls voorkomen de zoogenaamde "vents" of "bouffées par rafales" , 

 dat wil zeggen , zeer snel op elkaar volgende windstooten of rukwinden , 

 die na denzelfden tijd zeer regelmatig terugkomen. Men bericht , dat die 

 winden soms ondragelijk warm kunnen zijn , zoodat de waarnemer een 

 gevoel krijgt alsof hij door stoom omringd is. 



De windrichting is tijdens de bui zeer veranderlijk; men ziet de 



