6 BIJDEAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 



"Hagel," zegt hij, "is ys , en waar ijs ontstaat, moet koude wezen. 

 Het water kan niet bevroren zijn , voordat het ontstaan is , en het kan 

 ook niet eenigen tijd in de lucht zijn opgehangen. Wel kunnen kleine 

 regendroppels samenkomen, en zóó groote droppels vormen, maar be- 

 vroren vloeistoffen kunnen zich niet verbinden. Het ontstaan der hagel- 

 steenen heeft anaxagoras dus in het geheel niet verklaard. Daaren- 

 boven zijn de korrels, als zg op de aarde vallen, geenszins rond van 

 vorm, omdat het neervallen in eene kleine tijdsruimte wordt vol- 

 bracht , als geschiedde het bevriezen dicht bij de aarde , en niet in 

 de bovenlucht ; vielen zij uit groote hoogte , dan moesten zij rondom 

 afgeschaafd beneden komen. Verder hagelt het zelden op hooge ber- 

 gen, ten minste veel minder dan in lage streken, hetgeen, als 

 ANAXAGORAS gelijk had, juist omgekeerd zou moeten plaats hebben." 

 De verklaring van aristoteles zelf komt hierop neder. De warmte , die 

 een wolk van alle zijden omgeeft, perst de koude naar binnen, want 

 de wolk wordt van alle zijden even sterk gedrukt. Deze drukking 

 maakt van de kleine water droppeltj es groote , die door de koude be- 

 vriezen. 



Men zal moeielijk aan deze redeneeringen scherpzinnigheid kunnen 

 ontzeggen, al is het ook, dat de verklaring zelve niets waard is. In 

 zijn werk over de meteorologie stelt hij overal warmte en koude als 

 polen tegenover elkander. De wetenschap heeft dit stelsel sedert lang 

 omver geworpen, maar toch hebben wij eerbied voor de schrandere 

 toepassing van dit beginsel , en voor de nauwkeurige waarneming der 

 feiten, eene zeldzaamheid in die dagen. Anaximenes (500 v. Chr.) , 

 waagt zich niet aan eene verklaring der koude. De wolken kunnen 

 volgens hem dik worden, en geven dan, als zij krachtig worden sa- 

 mengeperst, slagregens. Als het water by het neerkomen vast is ge- 

 worden , vormt het sneeuw , en , wanneer deze sneeuw door vochtigen 

 damp omgeven is, ontstaat hagel. Men zal inzien, dat deze laatste 

 bewering herinnert aan de nieuwste theoriën. 



Epicurus (342 v. Chr.) toont dat hij het verschijnsel niet kent, en 

 de eenige schrijver der oudheid, die ons nog belangstelling kan inboe- 

 zemen , PLiNius (79 n. Chr.) , stelt onze verwachtingen eenigszins te 

 leur. Wel geeft hij eenige waarnemingen op , maar voegt geen woord 

 ter verklaring daarbij. Die waarnemingen echter zijn niet van .belang 

 ontbloot. Zoo zegt hij , dat het nooit des winters , en meestal over 

 dag, zelden 's nachts hagelt, dat N. W. wind hagel aanbrengt, dat 



