BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 9 



wordt zeer vermeerderd , wanneer de zonnestralen vallen op de boven- 

 ste oppervlakte der wolk. De hierdoor uit de "vapeurs vésiculaires" ^ 

 ontstane dampen verzadigen de lucht met waterdamp , stijgen gedeel- 

 telijk in de hoogte , en worden door de koude der hoogere luchtlagen 

 wederom tot blaasjesdamp verdicht. Onder deze omstandigheden moet 

 de bovenste wolk positief, de onderste negatief elektrisch worden. Door 

 de verdamping moet er nu warmte in de onderste wolk gebonden 

 worden, waardoor bevriezing optreedt van den blaasjesdamp. Deze 

 zeer kleine ijsstukjes zijn negatief electrisch en worden dus door de 

 bovenste wolk aangetrokken; daar worden ze positief en naar de on- 

 derste wolk teruggestooten , welk spel zich , evenals bij den zooge- 

 naamden elektrischen poppendans , zoolang herhaalt , tot er op de 

 oorspronkelijk kleine ijsstukjes een groote massa damp is neergeslagen, 

 die aanstonds bevriest en de ijsstukjes zóó zwaar maakt , dat ze ein- 

 delijk naar beneden vallen. 



Deze theorie werd door bellani , prechtl , ideler en anderen krach- 

 tig bestreden. Er zyn daartegen zoovele afdoende argumenten aange- 

 voerd, dat men haar gerust als onaannemelijk mag aanmerken. Ik 

 wil er maar een paar opnoemen: 1° zoodra men in den "elektrischen 

 poppendans" een der platen door een vloeistof vervangt , houdt de op en 

 neer gaande beweging geheel op ; 2" des nachts , wanneer de zonnewarmte 

 haren invloed niet kan doen gelden , en zelfs vroeg in den morgen , heeft 

 men hagelbuien waargenomen ; 3 " wanneer de hagelsteenen zoolang in den 

 dampkring worden opgehouden, dan moet de elektrische spanning der 

 wolken gedurende al dien tijd óf constant, óf steeds toenemend wor- 

 den aangenomen. Dit nu is het geval niet. Die spanning neemt óf 

 voortdurend af, óf wordt bij eene plotselinge ontlading in eens opge- 

 heven; 4" GAY LüssAC heeft bevonden, dat er bij eene temperatuur 

 hooger dan 8" C. nooit eene verdamping kan plaats hebben, die zoo- 

 veel koude doet ontstaan, dat daardoor bevriezing optreedt. Dit zij 

 voldoende ter weerlegging van volta's theorie. 



Wij hebben thans de voornaamste rollen besproken, die men aan 

 de elektriciteit heeft opgedragen. Ter verklaring van bijzaken is zij 

 echter door vele geleerden, die ik niet genoemd heb, te hulp geroepen. 

 MusscHENBROEK bezigt haar om groote regendroppels te doen ontstaan , 



* Volta, neemt evenals de saussubk aan , dat de nevels , die wij wolken noemen , 

 bestaan uit zeer kleine waterblaasjes. 



