10 BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 



die dan boven de sneeuwgrens zullen bevriezen , welke geheele voor- 

 stelling tegen alle waarnemingen strijdt. De la rtve vindt bet even 

 als VOLTA niet onwaarschijnlijk, dat de bagelkorrels door de wolken 

 worden aangetrokken, en laat de aarde de wolken aantrekken. Dit 

 alles betreft echter bijzaken. Oersted is , voor zoover ons bekend is , 

 de eerste geweest, die de stelling heeft uitgesproken: de elektriciteit 

 is een gevolg, geen oorzaak. Meer en meer heeft dit gevoelen ingang 

 gevonden, zoodat men in de nieuwste theoriën alleen in zooverre nog 

 hier en daar van de elektriciteit vindt gesproken , dat de elektrische 

 ontladingen eene zuivere mechanische werking kunnen te weeg bren- 

 gen (dufaür). 



Dat er bij verdamping warmte gebonden wordt, is een bekend ver- 

 schijnsel. Het is dan ook geenszins te verwonderen, dat men het op- 

 treden van koude in het warme jaargetijde, zooals dit bij den hagel 

 plaats heeft , aan deze oorzaak heeft toegeschreven. Wij zagen reeds , 

 dat voLNEY er gebruik van maakte , maar de man die dit beginsel 

 het meest consequent hier heeft toegepast, was leopold von büch 

 (1814). Hij neemt eenvoudig aan, dat de damp, dien de warme op- 

 stijgende luchtstroom bevat , in hoogere lagen neerslaat , en droppels 

 vormt. Terwijl deze naar omlaag vallen, verdampen zij voortdurend, 

 omdat ze steeds opstijgende, warme luchtstroomen ontmoeten; die 

 verdamping doet koude ontstaan, waardoor er een neerslag van damp 

 op de reeds ontstane droppels plaats heeft. Een nieuwe verdamping 

 en nieuwe koude zijn daarvan het gevolg, en eindelijk zal de droppel 

 bevriezen en als hagel op aarde vallen. Ideler (1833) heeft zich bijna 

 geheel bij deze zienswijze aangesloten. 



Tegen deze theorie zijn gewichtige bedenkingen ingebracht. Wij 

 zeiden reeds, dat gay lussac heeft aangetoond, dat er bij 8" C. in 

 droge lucht geene verdamping kan optreden, die bevriezing ten gevolge 

 heeft. Maar toegegeven , dat de regendroppels bevriezen doordat zij in 

 eene warme omgeving komen (welke stelling, zóó uitgesproken, al 

 zeer vreemd klinkt) , hoe wil men dan het feit verklaren , dat verre- 

 weg de meeste hagelbuien met elektrische verschijnselen gepaard gaan? 

 Daarenboven kunnen er, wanneer de theorie juist was, nooit hagel- 

 steenen ontstaan ter grootte van een kippenei, en kan het verschijnsel 

 zich niet zóó ver uitstrekken als somtijds het geval is. Ook gelij- 

 ken de bagelkorrels niet in het minste op bevroren regendroppels. 



Gay lussac had opgemerkt, dat de wolken van boven door een 



