12 BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 



lucht nog waar te nemen, als hij op aarde reeds niet meer bestaat. 



Misschien ontstaan nu alle hagelbuien uit wervelwinden , die in de 

 hoogere lagen der atmosfeer worden voortgebracht, en zich boven de 

 onderste wolkenlagen voortbewegen. Het is ten minste zeker, dat 

 de wervelwinden , die wij te zien krijgen , de zoogenaamde hoozen , dik- 

 wyls door hagel worden vergezeld, hetzij gedurende hare verschijning, 

 hetzij kort daarna. Zulk een hoos strekt zich naar boven veel verder 

 uit, dan wij haar zien kunnen. Ze kan ook nergens elders dan boven 

 in de atmosfeer ontstaan zijn , én omdat ze op alle plaatsen voorkomt , 

 én omdat ze meestal verschijnt als het op aarde stil is. Zij draait om 

 eene verticale of bijna verticale as , zoodat er bij die as door de mid- 

 delpuntvliedende kracht eene verijlde ruimte ontstaat. Nadert zij de 

 aarde , dan dringt van onder de vochtige lucht in die ruimte , en trekt 

 de luchtdeeltjes , die zich in het rond bevinden , met zich mede. Wan- 

 neer de hoos de oppervlakte der aarde raakt, dan worden de lucht- 

 en andere deeltjes naar buiten gedreven , en , wegens den weerstand , 

 dien de omliggende massa's bieden, ook naar boven. Deze lucht kan 

 echter de verijlde ruimte niet geheel vullen; van daar, dat er ook 

 van boven lucht en wolken indringen, die vooral bij de as zich met 

 groote snelheid naar omlaag begeven. De vermenging, of liever de 

 ontmoeting van deze beide luchtstroomen , doet nu door condensatie 

 en bevriezing regen en hagel ontstaan. Eerst stijgen de vaste deelen 

 naar boven, later dalen ze weer, waardoor er eene beweging ontstaat 

 als van twee elkander kruisende schroefdraden. Op zekeren afstand van 

 de as houdt de middelpuntvliedende kracht de deeltjes zwevende; van 

 daar de trechtervorm der hoozen. Door de beweging der hagelkorrels 

 in het binnenste gedeelte des trechters, geraken ze nu eens in kousje, 

 dan weer in warme lucht , waardoor de afwisselende lagen , die wy 

 bij de meeste hagelkorrels aantreffen , noodzakelgk ontstaan moeten. 

 De smalle strepen, die de hagelbui meestal vormt, worden verklaard 

 door de betrekkelijk nauwe opening, waarin de hoos moet uitloopen. 

 De beweging der buien van het Z. W. naar het N. O. wordt verklaard 

 door de opmerking, dat in deze streken Z. W. wind de meest heer- 

 schende is. Oersted voert eene menigte voorbeelden aan om te be- 

 wijzen, dat zijne verklaring van een hoos volkomen met de verschijn- 

 selen overeenstemt ; wij kunnen die hier laten rusten. 



Oersted steunt bij zijne theorie op de waarnemingen en opmerkin- 

 gen van KAEMTZ. Deze heeft o. a. het ontstaan van wervelwinden, die 



