BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 35 



den luchtstroom , waardoor sneeuwvlokken en "Graupeln" ontstaan , 

 die zicli aan elkaar zetten, dieper inzinken, bezet worden met den 

 neerslag die in den kouden lucbtstroom zelf, door vermenging met de 

 warme , vochtige lucht ontstaan is , met den luchtstroom worden mede- 

 gevoerd, steeds meer mei ijs bezet worden, steeds dieper inzinken, en 

 eindelijk in de warme, nog zeer vochtige luchtlagen aankomen. De 

 hagelkorrels kunnen nu niet smelten; de op hen neerslaande water- 

 deeltjes zullen daarentegen door hunne koude bevriezen, en zóó tot 

 hunne uitbreiding bijdragen. 



Ziedaar de bekende theorie van schwaab. Men gevoelt soms lust te 

 vragen : "hebt gij dat alles zelf gezien" ; zoo nauwkeurig weet hy al- 

 les te beschrijven en van alles rekenschap te geven! 



De kritiekste punten in zyne theorie zijn het inzinken van de koude 

 in de warme luchtlagen, wegens snelle verdichting van waterdamp, 

 en de vrijwordende warmte. Ofschoon beide punten niet dan in het 

 voorbijgaan door schwaab behandeld worden , maken zij toch de hoofd- 

 punten uit zijner theorie. Hij had althans moeten trachten deze pun- 

 ten tot klaarheid te brengen , vóór hij zijn stuk verder uitwerkte. Yan 

 het eerste punt: "die Verminderung des Rauminhaltes" maakt hij zelfs 

 gebruik om het in voortgaande beweging komen der neerzinkende lucht- 

 lagen te verklaren , en hieraan schrijft hij het verschijnsel toe , dat de 

 hagelbuien gewoonlijk in de lengte zijn uitgestrekt. Plaatselijke om- 

 standigheden hebben volgeus schwaab zulk een grooten invloed , dat 

 men den hagel als een locaal verschijnsel mag beschouwen. De omstan- 

 digheid, dat men by zware buien, die zich ver in de lengte uitstrek- 

 ken, twee evenwydige hagelzoomen of strepen heeft waargenomen, ver- 

 klaart hij voor ieder speciaal geval uit de plaatselijke gesteldheid van 

 den bodem. Het draaien der korrels om eene as, en het geruisch, dat 

 men bij vele buien heeft waargenomen , worden mede door hem be- 

 sproken; met een enkel woord spreekt hij ook over de gedaante der 

 hagelkorrels. 



Kaemtz heeft in zijne Meteorologie eene theorie medegedeeld, die 

 nevens die van schwaab moet gesteld worden. Bij elke hagelbui heeft 

 hij twee wolkenlagen waargenomen , waarvan de bovenste uit cirri ' , 



' De cirri hebben het voorkomen van losse vezels , waarvan het geheel gelijkt nu eens 

 op een penseel (windveeren") , dan op gekroeste hai'cn (schaapjeswolken), dan weder op 

 een los samenhangend net. (Kaemtz). 



3* 



