36 BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 



de benedenste uit cumuli * , bestaan. Het ontstaan der cirri schrijft hij 

 toe aan een zuiden wind , op grond van het dalen des barometers. 

 Terwijl de bodem zeer sterk verwarmd wordt, neemt de temperatuur, 

 naar boven toe , snel af, ten gevolge van het niet vermengen der 

 luchtlagen. Als de cii'ruslaag dichter wordt, daalt zg naar beneden 

 en ontmoet de cumuluslaag , die snel toeneemt , wegens de met zeer 

 veel waterdamp verzadigde opstijgende luchtstroomen. Somtijds lossen 

 die wolken zich op , somtijds doen zij waterdamp neerslaan en geven 

 zoo aanleiding tot onweersbuien. Soms ook komt een noorden wind 

 den zuidenwind bestryden, hetgeen blijkt uit het stijgen van den ba- 

 rometer ; dan ontstaat er hagel. Waar die winden elkaar ontmoeten , 

 heeft er eene gi'oote condensatie van waterdamp plaats , en er ontstaan 

 wolken, waarin men niet zelden spiraalvormige bewegingen heeft op- 

 gemerkt. Wordt de boven- of de benedenwind plotseling versterkt , dan 

 storten zich wervelwinden van beneden naar boven in de sneeuwach- 

 tige massa, die in de cirri door de koude der bovenlucht gevormd is, 

 en vervormen de sneeuwvlokken tot hagelkorrels , die horizontaal door 

 den wind worden voortbewogen tot zij den grond bereiken. Er komt 

 dan genoeg elektriciteit vrij om een bliksemstraal te doen ontstaan , 

 maar meestal zijn de gresils reeds op aarde gevallen, vóór men den 

 donder hoort. Nieuwe rukwinden (rafales) doen volumineuse hagel- 

 korrels ontstaan , die maar gedurende weinige seconden vallen , en tel- 

 kens door een bliksemstraal worden voorafgegaan. Vallen nu de kor- 

 rels óf door een luchtlaag, die geene wolken of geene zware wolken 

 bezit , óf door eene laag , die van dikke wolken voorzien is , óf bij 

 afwisseling door onderscheidene lagen, dan kan men alle mogelijke 

 hagelkorrels verkrygen , wat vorm en structuur betreft. 



Kaemtz verdient grooten lof voor zijne nauwkeurige en talrijke 

 waarnemingen; hij weet ze allen in overeenstemming te brengen met 

 zijne theorie , en de verschijnselen , die hij niet bespreekt , pleiten niet 

 tegen hem. 



Het onderscheid tusschen deze theorie en die van schwaab springt 

 in het oog. De beginsels der hagelkorrels ontstaan bij K. door de 

 koude der bovenlucht , die eerst de waterdampen , door een zuiden wind 



' De cumuli hebbeu dikwijls de gedaante van een halven bol, rustende op een hori- 

 zontale basis. Soms stapelen zich deze halve bollen op elkander en vormen dan dikke 

 wolken aan den horizon, die gelijken op sneeuwbergen , welke men uit de verte ziet. 



(Kaemtz.) 



