BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 39 



KRÖNIG te Berlijn heeft uitgecijferd, dat de hoven opgegeven getallen 

 in mohr's voorbeeld niet meer of minder dan 362000 maal hij O", en 

 113000 maal hij 20" te groot zijn genomen", en aangetoond, dat 

 MOHR de meest eenvoudige physische wetten als niet hestaande aan- 

 neemt. De ruimte-vermindering kau hoogstens plaats hehhen in ver- 

 houding van 20 tot 21. Neemt men nu echter daarbij in aanmerking, 

 dat er warmte vrij komt hij de condensatie, dan heeft er geene ver- 

 mindering maar wel vermeerdering van volumen plaats. 



Reije komt tot hetzelfde resultaat als krönig; hij toont aan, dat 

 de ruimte-vermeerdering vijfmaal grooter is dan de ruimte-verminde- 

 ring. Ook JOH. muller wijst op de uitzetting der lucht ten gevolge 

 van de vrijkomende warmte, en vraagt waarom in eene ledige ruimte 

 de lucht van boven, en niet ook van onder en van de zyden zal bin- 

 nendringen ? 



MoHR was er de man niet naar , om te erkennen , dat hij zich ver- 

 gist had. Al die formulen en getallen , zegt hij , bewijzen niets. Bij 

 hagelbuien daalt de barometer; dit kan niet plaats hebben, als er 

 ruimte-vermeerdering optrad ^ Wat de vrijwordende warmte aanbe- 

 langt, deze verwarmt de koude lucht, waarvan zulk eene ontzettende 

 massa voorhanden is. Aan muller geeft hij ten antwoord, dat de 

 bovenlucht in de ledige ruimte stort, omdat die zooveel zwaarder is 

 dan de lucht, onder of op zijde van die ruimte gelegen. "Maar," zegt 

 onze Professor, "als men er bezwaar tegen heeft, dan geef ik de vrij- 

 heid de laatste bladzijde van mijn stuk te schrappen." Deze nu be- 

 handelt juist de "ungeheure Raumverminderung." Toch beweert hij , 

 "meine Theorie steht noch unangetastet da!" En mocht iemand mee- 

 nen , dat hy met die bladzijde zijne geheele theorie heeft opgegeven , 

 geen nood ! We krijgen aanstonds eene nieuwe theorie , die bewezen 

 wordt met een verhaal van andersen. 



MoHR is in één opzicht in bescherming genomen door d^. berger, 

 een geenszins te versmaden bondgenoot. Deze beweert, dat de lucht, 

 die de warmte zoo slecht geleidt , zich niet op denzelfden oogenblik 

 kan uitzetten , als waarop de condensatie plaats heeft. Reije heeft 

 daartegen aangevoerd, dat de condensatie niet plaats kan hebben, 

 tenzij aan den damp warmte ontnomen worde; die warmte kan ner- 

 gens anders blijven, dan overgaan op de omringende lucht. Het eerste 



' Ook uit dezen schu\lhoek echter heeft reije mohr verjaagd. 



