40 BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 



o-edeelto van reije's stelling toegevende, neemt beuger het tweede ge- 

 deelte niet aan. Berger's hageltheorie hangt nauw samen met zijne 

 neveltheorie , die wij niet uitvoerig uiteen mogen zetten. Hij toont 

 door proeven aan, dat er tot nevelvorming lucht noodig is. Nu is er 

 bij nevel altyd een opstijgende en een neerdalende luchtstroom; de 

 eerste is natuurlijk de warme, de tweede de koudere. Er zullen nu 

 deeltjes van den kouden stroom in den warmen "hinüberwirbeln ," 

 daar condensatie te weeg brengen van de nevellichaampjes , die daarin 

 door de afkoeling der hoogere luchtlagen ontstaan zijn. Er zal eene 

 ruimte-vermindering plaats hebben, enz. enz. Wanneer het tempera- 

 tuursverschil der beide stroomen groot en de condensatie dus sterk 

 is , dan zullen er piasregens en hagel val ontstaan. De vrij wordende 

 warmte wordt aanstonds ' gebruikt tot de vorming van nieuwe nevel- 

 lichaampjes. Gaan de eenmaal gevormde hagelkorrels bij afwisseling 

 van den eenen stroom in den anderen over , dan" smelten en bevriezen 

 zij telkens op nieuw , waardoor de samengestelde hagelsteenen en de 

 bekende lagen ontstaan. 



Is er nu onder al deze theoriën , waarde lezer , ééne enkele , die u 

 volkomen bevredigt? Als het u gaat als mij, dan luidt uw antwoord 

 op die vi'aag ontkennend. Dit gevoel van onbevredigdheid is zeer ver- 

 klaarbaar, en de oorzaken daarvan niet ver te zoeken. Vooreerst kan 

 uit den aard der zaak geen enkel argument, voor de eene of andere 

 theorie bijgebracht , zóó klemmend zijn , dat het geen tegenspraak duldt. 

 Verder zijn de wetten, die de meteorologie ons leert, nog zóó gering 

 in aantal , dat zij ons bij de verklaring van andere verschijnselen niet 

 kunnen helpen. Daarom ook maken de bedenkingen, die tegen de ver- 

 schillende beschouwingen worden ingebracht, dikwijls zoo weinig in- 

 druk. De bewijskracht van een argument hangt soms geheel van de 

 individuen af. En toch, wy zouden zoo gaarne hier eenige zekerheid 

 hebben, al ware het maar van één enkel feit; wisten wij b. v. zeker, 

 dat er geen hagelsteenen gevormd worden , wanneer er niet een wer- 

 velwind aanwezig is , die om eene horizontale as draait , dan hadden 

 we een punt van uitgang, waaraan wij onze verdere redenecringen 

 zouden kunnen vastknoopen. Juist omdat alle theoriën zoo geheel in 



' Zoodat er dus geen gelegenheid is voor de lucht om zich te verwarmen , en dien 

 tengevolge uit te zetten. 



