BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 41 



de lucht hangen, bevredigen ze ons zoo weinig. Doch hoe zullen wij 

 zulk eene zekerheid verkrijgen? Proefnemingen kunnen niet veel hel- 

 pen. Vettin heeft een glazen kastje met tabaksrook gevuld, en den 

 bodem op de eene plaats verwarmd, op de andere afgekoeld; hij zag 

 daarbij verscheidene wervels ontstaan. Berger maakt de wervelvorming 

 duidelijk, door een fleschje met koffie te verwarmen. Doch hoe belang- 

 rijk ook de resultaten van beider proefnemingen zijn , zoo vind ik een 

 kistje met tabaksrook en een fleschje met koffie zaken , die moeielijk 

 te vergelijken zijn met de atmosfeer onzer aarde. 



In den laatsten tijd heeft men een weg ingeslagen , die mijns in- 

 ziens stellig tot goede resultaten leiden zal. Men heeft veel te lang 

 gewacht met de boden , die de hagelvorming hebben bijgewoond , de 

 hagelsteenen zelve , nauwkeurig te ondervragen , hetgeen des te meer te 

 verwonderen is, omdat zij reeds vroeger aan de weinigen, die hen 

 nauwkeurig ondervraagden, zooveel belangrijks hadden medegedeeld. 



De hagelsteenen, die door delcros onderzocht zijn, hadden allen 

 eene bolvormige-pyramidale gedaante. De top wijst op een kern met 

 concentrische lagen; het daarop volgende gedeelte is straalvormig en 

 wordt afgesloten door een paar concentrische lagen , terwijl de opper- 

 vlakte met zeer kleine pyramiden en punten onregelmatig is bezet. 

 Hij meent, dat die steenen ontstaan zijn door het uiteenspringen van 

 grootere stukken ijs, welke meening bevestigd werd door het vin- 

 den van een hagelsteen , waarvan men de afbeelding in den jaargang 

 1853 van ons Album vinden kan. Muncke merkt op , dat het moeie- 

 lijk is zich voor te stellen , hoe dat uit elkander springen kan 

 plaats hebben. De jongste onderzoekingen hebben ons echter geleerd , 

 dat de mogelgkheid daarvan althans moet worden toegegeven. Kaemtz 

 beweert, dat alle pyramidale steenen er uitzien, alsof zich de door- 

 schijnende massa om den bolronden sneeuwkern, die zich in het mid- 

 den bevindt, heeft neergelegd. 



De pyramidale vorm wordt door schwaab aldus verklaard. De hagel- 

 korrels moeten bij hare voortbeweging, behalve de lucht, ook nog den 

 waterdamp verdringen. Natuurlijk slaat die daarbij meer op het on- 

 derste deel van den hagelsteen, die hem van zijne plaats wil dringen, 

 neer, dan op het tegenovergestelde bovenste gedeelte; van daar dat 

 het onderste grensvlak een bolvormig oppervlak vormt. Bij den snel- 

 len val zal een gedeelte van den waterdamp , wegens de ledige ruimte, 

 die daar ontstaat waar zich de hagelsteen een ooffenblik vroeger be- 



