BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 43 



terwijl de korrels , die bijna bolrond waren en een concentrische struc- 

 tuur vertoonden, eene doorsnede hadden van 10 tot 12"'"\ Binnen in 

 ieder bolletje bevond zich een bolvormig luchtblaasje dat een doorsnede 

 had van OjOOSS'^^*". Op den oogenblik op welken de wand , die de lucht 

 insloot, barstte, zag reinsch het volumen van dit luchtblaasje 52 

 maal grooter worden , waaruit hij besluit , dat zulk een blaasje vroe- 

 ger bestaan heeft onder eene drukking, die 52 maal grooter is dan de 

 drukking van de atmosfeer. Door de formule van gay-lussac vindt 

 men nu gemakkelyk , dat voor zulk eene drukking eene koude noodig 

 is van 214*', hetgeen bij het ontstaan van den hagel niet waarschijn- 

 lijk mag genoemd worden. ^ 



Nog moet ik vermelden, dat men in de hagelsteenen ook onbevroren 

 water , zand , zwavelkies , ammoniak en organische lichamen heeft 

 aangetroffen. 



DuFOüR heeft, om het feit der bevriezing te bestudeeren , getracht 

 kunstmatig hagelkorrels te maken. Hij vulde daartoe een glazen bak 

 met zoete amandelolie , vermengd met chloroform , zoodat de vloeistof 

 hetzelfde soortelijk gewicht had als water. Wanneer men hierin, door 

 middel van een pipetje op verschillende plaatsen grootere en kleinere 

 hoeveelheden water brengt, dan blijft dit in de omringende vloeistof 

 zweven en neemt den vorm van bolletjes aan. Als men nu den gehee- 

 len toestel in een koudmakend mengsel plaatst, dan kan men den in- 

 houd van het bakje tot 20" onder nul afkoelen, zonder dat alle bol- 

 letjes bevriezen; de kleine bieden den meesten weerstand. Men kan de 

 niet bevroren bolletjes aanstonds doen bevriezen door ze met een stukje 

 ijs aan te raken. De stroom van een inductie-machine van ruhmkoref 

 doet de bevriezing meestal optreden, de ontlading van een leidsche 

 flesch zelden. Ook de aanraking met een ander lichaam dan ijs , maakt 

 de bolletjes niet alt^d vast. Met gesmolten zwavel in eene oplossing 

 van chloorzink verkreeg hij eene afkoeling van 65 '\ met naphtaline 

 in water eene van 24" onder het vriespunt dezer stoffen, zonder vast- 

 wording. Wanneer men de niet bevroren bolletjes in aanraking brengt 



• Men behoort eerst de nadere bevestiging van deze waai'nemingen af te wachtcu, 

 voordat men naar eene waarschijnlijke verklaring omziet. Intnsschen kan het zijn nut heb- 

 ben , te herinneren aan de proeven van melsens, die bewijzen, dat een kogel, die met 

 eene matige snelheid zich eerst in de lucht en dan in water beweegt, eene hoeveelheid 

 lucht in het water medebrengt, minstens honderdmaal gi'ooter dan zijn volumen. 



