44 BIJDRAGE TOT DE GESCHTEDEMIS DER HAGELTHEORIEN. 



met de vaste , dan zal , wanneer de temperatuur zeer laag is (b. v. 

 20'' onder nul), het vloeibare bolletje aan het reeds bevroren vast 

 vriezen. Is de temperatuur niet ver onder mil (b. v. — 2 ") , dan be- 

 geeft het vloeibare bolletje zich om het andere heen en bevriest onder 

 de hand; het vormt dan een laag over -den vasten bol. Wanneer eerst 

 twee bolletjes aan elkaar zijn gevroren , dan kunnen andere vloeibare 

 bolletjes zich over deze heen begeven, en zoo agglomeraties doen ont- 

 staan met allerlei verhevenheden en uitsteeksels; het zijn dan stervor- 

 mige figuren. Düfour merkte op , dat er tusschen de gevormde lagen 

 altijd een weinig onbevi'oren vloeistof bleef zitten , en dat het door- 

 voeren van lucht weinig invloed op de vastwording had. 



Na DUFOüR is het vooral berger geweest, die het feit der bevrie- 

 zing besproken heeft. De wijze waarop h^" de hagelhorrels maakt, ver- 

 schilt van die van düfoür. Hij spuit water op een vel watten en ver- 

 krijgt zoo waterbolletjes van alle grootte. Als hij deze sterk afkoelde, 

 verkreeg hij soms holle sferoïden. Hij kon ze ver beneden O" afkoe- 

 len en kleine sferoïden uren lang aan de grootste koude blootstellen, 

 zonder dat ze bevroren. Hy verkreeg ook sferoïden, die alleen opper- 

 vlakkig bevroren waren en volkomen geleken op de hagelsteenen der 

 derde soort, die door arago voor bevi'oren regendroppels werden ge- 

 houden. Voordat deze bolletjes geheel bevroren zgn, ontstaat er soms 

 eene dunne draadvormige ijsnaald dwars door den bol. Berger vond in 

 zijne kunstmatige hagelsteenen kernen , ringen , enz. , geheel overeen- 

 komende met die, welke bij natuurlijke hagelsteenen worden aange- 

 troffen. ' De beweging bevordert het bevriezen wel , maar doet het niet 

 direct optreden. 



Grootere sferoïden verkreeg berger door een porseleinen schaaltje 

 met lampzwart te bedekken en den bol met lycopodiumpoeder te be- 

 strooien. De ingedompelde thermometer daalde voor het bevi'iezen nooit 

 verder dan O", in eene omgeving van — 14" tot — 16^ C. en lager. Bij 

 eene omgeving van — 5" tot — 10', werden de bollen afgekoeld van 

 — 1" tot — 5°, voordat het bevriezen plaats had. De temperatuur, 

 waarbg de proef begon , was onverschillig, mits boven nul gi-aden. Als 

 het lycopodiumpoeder of het lampzwart ergens door het water werd 

 nat gemaakt , bestond er meer neiging tot bevriezen. Als de bevriezing 



* Bij deze gelegenheid merkt berger op, dat men zulke kernen en ringen (of lagen) 

 ook wel bij ijskegels waarneemt. 



