BIJDRAGE TOT DE GESCHIEDENIS DER HAGELTHEORIEN. 47 



waterbolletjes , die tegen de eerst ontstane stooten , ieder voor zich , 

 zoodat er vele geisoleerde korrels zullen vallen, zonder onderling ver- 

 band. Dit geschiedt bij de uitstorting van gresilkorrels en van kleine 

 hagelsteenen , die dikwijls in de lente en in den herfst voorkomen, 

 d. i. , op een tyd van het jaar , als eene groote afkoeling mogelijker 

 is dan 's zomers. Ontmoet een vloeibaar waterbolletje twee of meer 

 aan elkaar gevroren bolletjes , dan krijgt men agglomeraties van klei- 

 nere korrels , met punten , horens , enz. 



De kunstmatige hagelkorrels vertoonen minder duidelijke lagen dan 

 de natuurlijke. Dit komt omdat bij de laatste de waterdamp voort- 

 durend gecondenseerd en bevroren wordt; hierdoor ontstaat eene witte 

 geleiachtige laag, die er uitziet als rijp. In het neerslaan van den 

 waterdamp hebben wij eene tweede oorzaak voor de vergrooting der 

 hagelsteenen te zoeken. Het hangt geheel af van den toestand der 

 wolkenlagen, waar doorheen de korrels vallen. Wordt er veel damp 

 gecondenseerd , dan verkrijgen de steenen een melkachtig voorkomen ; 

 anders zijn zij meer compact. Hier omheen komen nu de meer door- 

 schijnende lagen der vloeistoffen , die er mede in aanraking komen. Deze 

 lagen zijn nu eens meer, dan eens minder duidelijk; dit hangt af 

 van den hygrometrischen toestand der atmosfeer. Afwisselende lagen 

 van ondoorschijnend en doorschijnend ijs behooren dan ook tot den 

 algemeenen vorm der hagelsteenen; het is als het ware de type. 



DurouR schijnt te meenen , dat de lagen der hagelkorrels niet anders 

 ontstaan kunnen dan door het bevriezen van water, dat beneden nul 

 graden is afgekoeld , en dat er geen hagelsteenen kunnen ontstaan of 

 er moet vooraf sneeuw gevormd zijn. Berger vindt het gewaagd, het 

 eerste gedeelte dezer stelling aan te nemen. Door ruim water op zijne 

 ijs-sferoïden te gieten , heeft hij evenzeer de lagen zien ontstaan. Ook 

 het aannemen van het tweede gedeelte van dufour's stelling vindt 

 BERGER onnoodig, daar hij bij eene eenvoudige bevriezing van water- 

 sferoïden eene kern zag ontstaan, volkomen overeenkomende met de 

 kern der natuurlijke hagelsteenen. Volgens berger kan sneeuw aan 

 den hagel voorafgaan of hem begeleiden; noodzakelijk is dit niet. 



Deze kwestie is niet nieuw; reeds kaemtz en leopolü von buch 

 streden over hetzelfde punt , waarbij kaemtz de meening van dufour , 

 en voN BUCH die van berger voorstond. 



Wg hebben boven reeds de theorie van berger medegedeeld. Wy 

 voegen er hier, naar aanleiding van de besproken proefnemingen nog 



