98 EENE NIEUWE VERKLARING VAN HET NOORDERLICHT? 



dings-)theoriën eene verklaring te geven van den langen dunr en de 

 onhoorbaarheid van het verschijnsel , alsook van de zoogenaamde kroon. 

 De laatstgenoemde twee bezwaren laten zich echter ook nog steeds 

 gelden bij de elektrische theorie. 



Ten laatste verkreeg, en bezit nog tot op den hnidigen dag de 

 meeste aanhangers de magnetische , of wel de elektromagnetische the- 

 orie, van welke reeds halley de eerste denkbeelden heeft aangegeven; 

 ofschoon de nieuwere en betere vorming dezer theorie, en hare ver- 

 dere ontwikkeling moeten toegeschreven worden aan dalton , biot en 



HANSTEEN. 



De eerstgenoemde twee onderstellen in den dampkring voorhandene 

 cylinders of prismas van "magnetische stof", die onder den invloed 

 der lucht-elektriciteit lichtgevend wordt, terwijl naar hansteen's mee- 

 ning lichtende cylinders van de aarde opstijgen in richtingen, die ge- 

 legen zijn in een' cirkel , wiens middelpunt de magnetische noordpool 

 is , zijnde rondom den magnetischen zuidpool een dergelijke stralen- 

 krans aanwezig. Het grootste bezwaar tegen deze hypothesen is, dat 

 wij het magnetisme in het geheel niet kennen als onmiddellijke oorzaak 

 van lichtverschijnselen, en ons slechts licht en magnetisme als gelijk- 

 tijdige werken der elektriciteit, óf ook lichtverschijnselen door elektriciteit 

 ten gevolge van het magnetisme, bekend zijn geworden. Dat er echter 

 hier aan geen elektromagnetisme of magneto-inductie, bij welke beiden men 

 in den dampkring elektriciteit mocht verwachten , gedacht mag worden, 

 schijnt voldoende te blijken uit het feit, dat geen der latere waarne- 

 mers de geringste werking van het noorderlicht op de gevoeligste elek- 

 trometers heeft kunnen ontdekken. Het eigenlijke verschijnsel kan door 

 het magnetisme alsnog volstrekt niet verklaard worden , en bijna uit- 

 sluitend op het nog betwistbare feit der inwerking van het noorder- 

 licht op de magneetnaald steunen de tegenwoordige natuurkundigen, 

 wanneer zij zich bepalen tot de uitspraak, dat het noorderlicht is "een 

 magnetisch verschijnsel." 



De laatstgenoemde onbepaalde aanduiding is intusschen geene ver- 

 klaring , en indien men haar wil opvatten in dien zin , dat het mag- 

 netisme de oorzaak van het noorderlicht is , dan is zij zelfs onge- 

 grond. Wij komen hieronder nader daarop terug. Het is een feit, dat 

 de ontdekking van de geheimzinnige werkingen der elektriciteit, en de 

 verklaring daardoor van verschynselen als het onweder, aanleiding 

 heeft gegeven tot de neiging , om allerlei andere onverklaarde verschijn- 



