EENE NIEUWE VERKLARING VAN HEï NOORDERLICHT? 99 



selen zoo mogelijk op rekening dier elektriciteit te stellen. Men denke 

 bijvoorbeeld aan de pogingen tot verklaring der hagelvorming. Die 

 neiging heeft zeer waarschijnlijk mede aanleiding gegeven tot de elek- 

 trische theorie van het noorderlicht , en wellicht evenzeer de hand ge- 

 had in de verspreiding der bovengenoemde magnetische en elektro- 

 magnetische theoriën ; zij althans schijnt de oorzaak der berusting , 

 waarmede men dikwijls genoegen neemt in eene zoo weinig zeggende 

 uitspraak , als deze , dat "het noorderlicht is een magnetisch ver- 

 schijnsel." 



Wegens het onvoldoende en gedwongene , óf onwezenlijke der vroe- 

 gere en nog heerschende noorderlichts-theoriën , moet iedere poging 

 welkom zijn, die eene andere verklaring tracht te geven, inzonderheid 

 indien zoodanige verklaring zich door eenvoud en ongedwongenheid 

 aanbeveelt. Ten deele is zulks het geval met eene proeve in het jongste 

 November-nummer van petermann's Mittheüungen , zijnde een opstel 

 van dr, a. wolfert , getiteld : Das Nordlicht , eine weder magnetische noch 

 elektrische Erscheinung. De schrijver tracht daarin eene , hoewel niet 

 nieuwe, toch van de thans heerschende meening afwijkende verklaring 

 te geven, volgens welke het noorderlicht niets dan een optisch ver- 

 schijnsel zou zijn. De beschouwingen van dezen schrijver , ofschoon niet 

 in allen deele juist, schgnen ons toch te verdienen onder de aandacht 

 te worden gebracht , waartoe wij in de eerste plaats de hoofdpunten 

 er van kortelijk zullen opgeven. 



In het eerste gedeelte van zijn opstel geeft de genoemde schrijver 

 — behalve eene schets van de vermindering der zonnewarmte en ver- 

 lichting , bij het naderen des winters en wanneer men zich naar de 

 pool heen begeeft , — eene beschrijving van het noorderlicht in zooda- 

 nige hoofdtrekken , waardoor het meest wezenlijke , en datgene , wat 

 inzonderheid te verklaren is, vooral uitkomt. Een noorderlicht, zooals 

 het vooral onder den 70'*"^° breedtegraad of nog hooger dikwijls schijnt, 

 beeft tot basis een helderlichten boog , boven en rondom het "donkere 

 segment", waarvan het midden zich (bij ons) in het noordwesten , on- 

 geveer in de richting van het magnetische noorden, bevindt. Weldra 

 schieten uit dezen boog van tijd tot tijd heldere stralen uit in rich- 

 tingen, die ongeveer in het zenith sameuloopen; deze stralen veran- 

 deren van tijd tot tijd hunne helderheid; zij verplaatsen zich en wor- 

 den door nieuwe vervangen, verschieten dan weder en flikkeren weer 

 op. Ten laatste vereenigen de stralen zich werkelijk omstreeks het ze- 



V 



