EENE NIEUWE VERKLARING VAN HET NOORDERLICHT? 101 



daarbij een licht, dat steeds den vorm heeft eener pluim, en deze 

 eigenaardige gedaante neemt men nimmer waar bij het noorderlicht, 

 men moge zich ver van , nader bij , of zelfs op de magnetische noord- 

 pool bevinden. 



3" Sterke elektrische ontladingen gaan gewoonlijk vergezeld van 

 eenig gedruisch , hetwelk bij het onweder tot donder is aangegroeid. 

 Daar nu volgens Dr. W. de noord- en zuidpool-ontladingen nog veel 

 krachtiger (ofschoon minder plotseling?) zouden moeten zijn, mocht 

 men hierbij een nog heviger geluid verwachten. Toch bespeurt men 

 bij het noorderlicht niets dan — verheven stilzwijgen. (Dit feit schijnt 

 niet voor tegenspraak vatbaar, immers tegenover de beweringen van 

 BREWSTER , GMELIN en cenige anderen , staan de bepaalde ontkenningen 

 van voN WRANGEL, PATRiN , ANJOU , HOOD CU ERANKLiN , die, wanneer 

 men alle omstandigheden in aanmerking neemt, meer gewicht in de 

 schaal leggen, dan de eerstgenoemden.) 



4" Indien de magnetische pool inderdaad het centrum van uitstroo- 

 ming ware, zoude men aldaar en verder noordwaarts het lichtver- 

 schijnsel gedeeltelijk en geheel in het zuiden moeten zien, en zou dat 

 uitstroomingspunt zich voor plaatsen nabij genoemde pool boven den 

 horizon moeten bevinden. Nu hebben vele reizigers zich op Melville 

 Eiland zoowel als op Boöthia Pelix bevonden , doch altijd zagen zij , 

 meent Dr. W. , het noorderlicht zoodanig , dat het punt van oorsprong 

 beneden den horizon lag, en wel aan de noordzijde. (Wat de laatste 

 bewering betreft, deze althans is overdreven en onjuist, immers het 

 gaat niet aan om eenvoudig de berichten te ontkennen van waarnemers 

 als kapitein parry, robertson, maupertüis, grischow, cramer en 

 anderen, die allen noorderlichten waarnamen, waarvan de lichtboog, 

 of althans de zetel, in het zuiden lag, terwijl deze waarnemers zich 

 in het koudere deel van het noordelijk halfrond bevonden.) 



De voornaamste bedenking, die Dr. W. inbrengt tegen den magne- 

 tischen oorsprong van het noorderlicht, bestaat in de opmerking, dat 

 men in deze zaak eenigszins eene oude sleur is gevolgd, door eerst 

 eene oorzaak (het magnetisme) te stellen, om dan daaruit met eene 

 zekere vooringenomenheid tot eiken prijs het verschijnsel te willen 

 afleiden. Tot een oorzakelijk verband tusschen noorderlicht en bewe- 

 gingen der magneetnaald besloot men, meent de schrijver, alleen op 

 grond der gelijktijdigheid, zoodat men even goed een zoodanig ver- 

 band had kunnen aannemen tusschen de genoemde verschijnselen, en 



