110 EENE NIEUWE VERKLARING VAN HET NOORDERLICHT ? 



voorstellen, vergenoegen wij ons kortheidshalve met de opnoeming 

 van nog eenige opmerkingen en feiten , die , behalve het reeds aange- 

 voerde, kunnen dienen tot bestrijding der elektrische of magnetische, 

 en tot steun der optische therorie : 



1 ° Wellicht is de onderstelling niet te gewaagd , dat vele der be- 

 richten , die op een verband met het magnetisme wijzen , zoo als die 

 omtrent de richting vanwaar het verschijnsel uitging , enz. , eenigszins 

 overdreven zijn, en uitgelokt door zekere vooringenomenheid met de 

 magnetische theorie. A. von humboldt, de groote voorstander der 

 laatstgenoemde theorie , merkt in zijn Kosmos tegen de elektrische 

 theorie op , dat de noorderlichten stilz wij gender geworden zijn , sedert 

 men nauwkeuriger weet waar te nemen en te bespieden; dat het 

 geloof aan een knetterend gedruisch ontstond door voorliefde voor 

 de elektrische verklaring , waardoor men hoorde hetgeen men wenschte 

 te hooren; maar dat nieuwe proeven met de gevoeligste elektrometers 

 slechts ontkennende uitkomsten opgeleverd hebben, enz. Misschien 

 maken sommige der waarnemingen , later door voorstanders van de 

 magnetische theorie gedaan , op hare beurt evenzeer aanspraak op 

 dergelijke zeer juiste opmerkingen. 



2° De berichten omtrent de richting van het verschijnsel, en het 

 bestaan en den aard der werking op de magneetnaald, zijn dikwijls 

 weersproken (door brewster , scoresby , en anderen) , en wijzen op 

 zeer vele uitzonderingen. Deze nu zouden veel minder of geene zijn, 

 bij eene bepaald magnetische oorzaak; daarentegen beantwoordt geene 

 theorie beter aan de menigvuldige afwijkingen en toevalligheden en 

 aan het plotselinge , onverwachte en wisselvallige van het verschijn- 

 sel , dan cene zoodanige als onze optische theorie , afhankelijk van 

 meteorologische toestanden. 



3" Men heeft tot zelfs de ''kleuren" van het noorderlicht willen ver- 

 gelijken met de gekleurde elektrische vonk (humboldt, Kosmos I); 

 thans echter weet men sedert wheatstone , kirchhofp en anderen , dat de 

 kleuren dezer vonk afhangen van metaaldeeltjes , aanwezig aan de 

 polen, tusschen welke zij overspringt; kan men nu nog die vergelij- 

 king vasthouden? 



4" Het "groen" in het noorderlicht, is door sommigen (vieth, 

 pleischl, muncke) ook bij het avondrood opgemerkt. Wat den hel- 

 derlichten boog bij het noorderlicht betreft, zeer dikwijls is ook het 

 avondrood lager witachtig, en hooger rood. 



