124 OVER DE OORZAKEN DER IJSVRIJE ZEE IN DE NOORDPOOL-STREKEN. 



Gelijke, omstandigheden in de jaren 1869, 70 en 71 deden zich voor, 

 wat de ijszee betreft: zg werden voorafgegaan door de heete zomers 

 der Sahara gedurende de jaren 1868 en 1869. Zoo kwam de zee tus- 

 schen Spitsbergen en Nowaja Semlja , zoo ook de Karische zee, vrij van 

 ijs. "Ik heb dan ook," aldus schrijft von kuhn, "aan den koenen lui- 

 tenadt payer volgens deze gegevens kunnen voorspellen , dat de zee 

 tusschen Spitsbergen en Nowaja Semlja in 1871 open zou wezen en ge- 

 loof dat het zaak zal zijn, zich 't jaar 1872 ten nutte te maken — 

 want de vraag doet zich voor of de groote warmte der Sahara gedu- 

 rende den zomer 1869 nog zooveel invloed heeft, dat zij zelfs voor 

 1872 de zee ysvrij zoude kunnen houden? Hoe dit nu ook moge uit- 

 vallen, het gedeelte der poolzee tusschen Spitsbergen en Oost-Siberië 

 schijnt in allen gevalle onder de gunstigste omstandigheden te verkeeren 

 wat aangaat het nu en dan vrij zijn van ijs. En waaraan heeft dan 

 wel deze streek dat voorrecht te danken? 



Daar is een langwerpige vierhoek van reusachtigen omvang , die zich 

 van Afrika's westkust tot Arabie's oostzijde uitstrekt; bij eene lengte 

 van 45° heeft deze vierhoek eene breedte van 15°, zoodat zyne opper- 

 vlakte omstreeks 150,000 D geographische mijlen bedraagt. Bedenkt 

 men nu welk eene groote hitte deze uitgestrekte vlakte dagelijks ont- 

 vangt , en tevens , dat gedurende den nacht van ieder punt een warmte- 

 verlies van 30" tot 40" C. wordt waargenomen, dan kan 't niet anders 

 of deze warmte moet , uitstralende in de wolkelooze ruimte , de lucht- 

 kolom boven Afrika en Arabie's vlakte dermate verhitten en uitzetten, 

 dat zij naar 't noorden , d. i. naar Europa en zelfs naar de noordel^'ke 

 ijszee gaat, om daar van invloed te zijn op 't klimaat. Intusschen 

 neemt deze warme luchtstroom eene noordoostelijke richting — immers 

 volgens de wet van 't evenwicht in verband met de rotatie der aarde — 

 en komt dan in de IJszee aan tusschen Spitsbergen en Oost-Siberie , 

 ja tot de Behringstraat. Dit gedeelte der poolzee ligt tusschen 40" en 

 120" O. L. , de Sahara-woestijn tusschen 2" en 50", Arabië tusschen 

 55" en 75" O. L. Zoodat dan de westzyde der genoemde uitgestrekte 

 watervlakte omstreeks 39", de oostkust van 118" tot 119" oostelijker 

 ligt dan de westrand der Sahara. Laat intusschen eene nauwkeurige 

 berekening van de Ign , die genoemde warme luchtstroom volgt , hoogst 

 moeilijk , misschien onmogelijk zijn , toch staat dit vast : als we aan- 

 nemen , dat de luchtkolom boven de woestijn tot eene aanmerkelijke 

 hoogte opstijgt , dan zal ieder luchtdeeltje op zijne reis naar 't noor- 



