132 IETS OVER BESMETTELIJKE ZlEKTEX. 



aan staan. In zoodanig geval is de lijder wel geïnficieerd, maar heeft 

 de ziekte niet gekregen ten gevolge van aansteking door andere ty- 

 phuslgders. Maar er kan zich nu in hem eene smetstof ontwikkelen, 

 die bij anderen ook typhus verwekt. Typhus kan dus al of niet door 

 contagium ontstaan. 



Er zyn echter eeuige ziekten , die , voor zoover onze waarneming 

 beslissen kan, altijd contagieus zijn, en ook altijd langs den weg van con- 

 tagium , en geen anderen , ontstaan. Daartoe behooren vooral de aanste- 

 kelijke koortsige uitslagziekten , zooals de pokken , het roodvonk en de 

 mazelen , alsmede , voor zoover wij weten , de aziatische cholera. 



•'Maar", zal iemand zeggen, "er moet toch ook bij die ziekten al- 

 tijd één de eerste zijn , die er door wordt aangetast ! En die eerste 

 J:an de ziekte niet door aansteking gekregen hebben , want dan zou 

 hy de eerste niet zijn. Ook heerschen die ziekten veel epidemisch, dat 

 is: er worden gedurende een bepaalden tijd, en in eene bepaalde 

 landstreek , een betrekkelijk groot aantal menschen tegelijk en achter 

 elkander door aangetast, terwijl men in den tusschentijd , tusschen 

 twee epidemiën van dezelfde ziekte in, er niets van bespeurt. Bij 

 't begin van elke epidemie moet er dus ten minste één zijn ge- 

 weest , die , om duidelijkheidshalve een voorbeeld te nemen , de pokken 

 niet gekregen heeft door aansteking, maar op eene andere wyze." 

 Zeker, in het allereerste begin moet er ten minste één zyn geweest, 

 die de pokken , — om daarbij te blijveu , — door andere oorzaken 

 dan door aansteking gekregen heeft. Het zou ook zeker hoogst on- 

 voorzigtig en onwetenschappelijk zijn te beweren, dat dit heden ten 

 dage niet meer zou kunnen plaats hebben. Maar .... men heeft dat 

 spontaan, vrijwillig, van zelf ontstaan (men vergeve my deze gebrui- 

 kelijke , maar op zich zelf onzinnige uitdrukkingen) nooit met on- 

 twijfelbare zekerheid kunnen waarnemen. 



Wel worden er bij elke epidemie van pokken , cholera enz. van tijd 

 tot tyd gevallen aangevoerd — ik zeg niet waarvan men de bron van 

 aansteking niet opgeven kan , want dat alleen bewijst niets vóór of 

 tegen , — maar gevallen , waarbij de weinig doordenkende uitroept : 

 "zie daar dan nu toch een geval, waarbij aansteking owmo^eZyX' was !" — 

 Doch men bedenke hier wel, langs hoevele wegen en hoe onbemerkt 

 de smetstof ons kan bereiken , zoodat het niet vinden van besmetting 

 volstrekt geen regt geeft te besluiten tot het niet bestaan er van. Van 

 welken aard de smctstoffen ook wezen mogen, dat zij uiterst fijn zijn 



