IETS OVER BESMETTELIJKE ZIEKTEN. 133 



is zeker , — en dat velen er van door de meest verschillende voor- 

 werpen , door dieren , en ook door de lucht , van welke wij ons niet kunnen 

 afsluiten, tot ons kunnen worden overgebragt, is evenmin te betwij- 

 felen , zoodat het , ook bij het stellig bestaan van aausteking , dikwijls 

 hoogst moeijelijk en soms onmogelijk zijn moet de bron dier aansteking 

 te ontdekken. En men merke nu hierbij wel op , dat juist van de eerste ge- 

 vallen van besmettely ke ziekte , die zich op eene bepaalde plaats opdoen , 

 de oorsprong door besmetting meestal het gemakkelijkst kan worden opge- 

 spoord, indien men daartoe eenige moeite wil aanwenden, en het zoo 

 tijdig doet, dat de menschen, die 't eerst aangetast zijn, of hunne be- 

 trekkingen , nog niet de omstandigheden hebben vergeten , die de ziekte 

 voorafgingen. Eene vrouw in een Noord-Hollandsch dorp werd in 

 1866 door cholera aangetast en bezweek. In dit dorp was geen cho- 

 lera; de vrouw had het sedert weken niet verlaten en was ook door 

 geen vreemdeling bezocht; zij leefde dan ook tamelijk geïsoleerd. 

 Daar had men een geval van "van zelf" ontstaan van cholera! Maar 

 men had vergeten of niet gelet op 't geen ik nog by tijds ontdekte, 

 dat namelijk de vrouw in aanraking was geweest met een buurman, 

 die in eene andere plaats, waar de cholera sterk heerschte, bij het 

 werken in eene cholerabuurt eene diarrhee had opgedaan, om welke 

 hij naar huis was teruggekeerd en waarvan hij gelukkig herstelde. 

 Een jongmensch , geïsoleerd levende , te weten op een eiland in de 

 Zuiderzee , waar geen pokken waren en waarheen ook zeer stellig nie- 

 mand, die aan pokken leed, gekomen was, kreeg in 1870 de pokken 

 en overleed er aan. Daar had men een geval van "van zelf" ontstaan 

 van pokken, of, volgens anderen, van het overbrengen der smetstot 

 door de lucht op uren af stands. Doch het bleek bij onderzoek, dat de 

 jongeling, weinig dagen vóór hij ziek werd, eene plaats aan den vas- 

 ten wal had bezocht, waar de pokken sterk heerscliten, en minstens 

 in twee huizen had vertoefd , waar poklijders waren. Daaraan had men 

 niet gedacht ! Indien ik het onderzoek wat later had ingesteld , zou 

 men dat reisje naar den vasten wal, dat eene zeer gewone zaak 

 was , al ligt vergeten hebben , en men zou dan een geval van pok- 

 ken gehad hebben, waarvan het ontstaan onverklaarbaar zou zijn 

 geweest. 



Daarom mogen en moeten wij aannemen , dat de boven bedoelde ziek- 

 ten , voor zoo ver ons bekend is , heden ten dage en althans in 

 Europa , nooit anders dan door aansteking ontstaan. En willen wij al 



